تحولات اخیر در منطقه از جمله عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، شکستن تحریم سوخت لبنان، خروج نیروهای آمریکایی، چرخش موضع اسرائیل در قبال برجام همگی از معادله ای پرده برداری می کند که کفه ترازوی آن به سمت ایران سنگینی می کند.

با توجه به آنچه گفته شد و با نگاهی به تحولات اخیر می‌توان به روشنی دریافت که افغانستان هیچ یک از ویژگی‌های قابل پیش‌بینی برای برقراری موفقیت آمیز دموکراسی از طریق مداخله نظامی آمریکا را نداشته بلکه از تمام ویژگی‌های پیش‌بینی شده برای شکست این اقدام برخوردار بوده است. افغانستان ده سال بعد به یک دموکراسی تبدیل نخواهد شد، نرخ شکست آمریکا در این کشور ۸۶ درصد است.

وزارت امور خارجه ایران به شدت از طالبان که به جای گفت وگو برای تصرف پنجشیر به زور متوسل شده است انتقاد کرد. در کابینه طالبان هیچ نماینده ای از گروه موسوم به "شورای مشهد" که ایران سال ها برای شکل گیری آن تلاش کرده است، وجود ندارد. علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در مخالفت با کابینه جدید افغانستان گفت رهبری جدید این کشور ضرورت تشکیل دولت فراگیر را نادیده گرفته است.

مرکز مطالعات «الناطور» اردن نوشت: رویداد های مثبت بسیاری در کشور های منطقه در حال رخ دادن است؛ با عقب نشینی آمریکا از منطقه، کشورهای منطقه فرصت سازنده‌ای برای ایجاد ساختار اجتماعی فراگیر و گام نهادن در مسیر همکاری اقتصادی و امنیتی و اعتماد به خود می یابند.

بر اساس برخی برآوردهای رسمی، ذخایر لیتیوم افغانستان قابل مقایسه با ذخایر بولیوی، یکی از بزرگترین تامین کنندگان جهان است. ذخایر غنی لیتیوم محلی در ابتدا توسط شوروی سابق کشف شد. با این حال توسعه واقعی آنها هرگز تحقق نیافته است.

سید حامد حسینی در یادداشتی می‌نویسد: خروج آمریکا از افغانستان وضعیت جدیدی را برای ایران به همراه دارد. از یک سو، خروج به عنوان یک اتفاق و پیشرفت مثبت تلقی می‌شود. از سوی دیگر، ایران و افغانستان دارای ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک هستند و نبود حکومت‌داری در افغانستان پیامدهای فوری برای اقتصاد و امنیت ایران خواهد داشت. بنابراین ارزیابی‌ها حاکی از این امر است که ایران با وجود اختلافات اساسی ایدئولوژیکی و مذهبی در قبال طالبان برای حفظ منافع خود، سیاست عمل‌گرایانه‌ای را با طالبان اتخاذ می‌کند.

وقتی می­خواهیم جریان­شناسی کنیم، باید بدانیم جریانات از دل وقایع تاریخی بیرون می­‌آید یعنی جریان سیاسی متاثر از جریان تاریخ است و البته بر جریان تاریخ تاثیرگذار است. اگر بخواهیم مروری بر جریانات سیاسی داشته باشیم باید خیلی مختصر و گذرا دوره­های اصلی تاریخ افغانستان را بدانیم. در ادامه در این خصوص بیشتر بخوانید.

ماندانا تیشه یار در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: اینک در آستانه سده ای نو ایستاده ایم و ققنوس وار سر از میان دشواری های بسیار برآورده ایم و هنوز بارقه های امید برای ساختن فردایی بهتر دل و جانمان را گرم می کند «که آتشی که نمیرد، همیشه در دل ماست».

به نظر می‌رسد افغانستان در کوتاه مدت از سوی غرب منزوی شود و با مشکل کمبود ذخیره ارز خارجی روبه رو شود و چه بسا با هدف واردات کالاهای اساسی و در راس آنها نفت و گاز طبیعی به همسایه‌های خود پناه ببرد. این امر راه ورودی برای دولت ایران به منظور تقویت روابط تجاری با این کشور خواهد بود.

روزنامه گاردین در گزارشی نوشت: در پی خروج آشفته آمریکا از افغانستان و تسلط طالبان، اوضاع خاورمیانه برای سالها تحت تاثیر قرار می‌گیرد و کشورهای حاشیه خلیج فارس باید به دنبال چتر امنیتی غیر از متحد دیرین خود ایالات متحده باشند.