مذاکرات یمن شروع نشده شکست خورد ؛ کدام طرف مقصر است؟

به گزارش مدار شرقی، رهبران انصارالله یمن اعلام کرده‌اند که به دلیل عدم همکاری و فقدان تضمین‌های لازم برای بازگشت این هیات از ژنو به صنعا، هیات مذکور به مذاکرات اعزام نشده است. آخرین بار نشست نمایندگان دولت مستعفی تحت حمایت عربستان سعودی و هیات انصار‌الله، دو سال پیش در کویت برگزار شده‌بود. مذاکرات کویت بیش از ۵ ماه طول کشید، اما نهایتا بدون هیچ نتیجه‌ای پایان یافت. اسماعیل ولد شیخ، فرستاده وقت دبیرکل سازمان ملل متحد، از ایجاد یک اجماع در میان انصار‌الله و دولت مستعفی یمن بازماند، حالا بعد از دو سال مارتین گریفیتس، دیپلمات بریتانیایی که به عنوان جانشین ولد شیخ معرفی شده است، حتی از برگزاری مذاکرات نیز باز ماند. با این حال نماینده جدید سازمان ملل تاکید کرده است که هنوز از تلاش برای صلح ناامید نشده است و به زودی به مسقط و صنعا سفر می‌کند تا در مذاکره با نمایندگان انصارالله برای برگزاری دور جدیدی از گفت‌وگوهای صلح مذاکره کند. کارشناسان نظامی و امنیتی معتقدند که معلق ماندن فرآیند سیاسی نتایج نگران‌کننده‌ای در میدان جنگ ائتلاف تحت رهبری سعودی علیه مردم یمن برجا خواهد گذاشت.

بازی کی بود کی بود؟

رسانه‌های یمنی خبر می‌دهند که ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی اجازه پرواز هواپیمای عمانی حامل نمایندگان انصارالله را نداده است، نماینده سازمان ملل گفت که «هیچ کس جلوی هیچ کس را نگرفته است و فقط مشکل تدارکات مانع این سفر شده است.» اما نماینده دولت تحت حمایت سعودی نه تنها سازمان ملل را به حمایت از انصارالله متهم کرد بلکه گفت انصارالله عمدا در این مذاکرات حاضر نشده است. خالد الیمانی، وزیر خارجه دولت تحت حمایت عربستان سعودی، نماینده سازمان ملل را متهم کرد که «با بی‌میل نشان دادن در محکوم کردن انصارالله برای حضور نیافتن در مذاکرات، از شورشی‌ها حمایت می‌کند.» مارتین گریفیتس، روز شنبه در کاخ ملل ژنو در جمع خبرنگاران، این موضوع را تایید کرد که نمایندگان انصار‌الله برخلاف میل‌شان از سفر به ژنو بازمانده‌اند. به گزارش الجزیره گریفیتس تاکید کرد: «مهم است که بدانیم انصارالله علاقه‌مند بود در این گفت‌وگوها شرکت کند و از اینکه نتوانستند به اینجا برسند بسیار ناامید و متاسف شده‌اند. ما تمام تلاش خود را کردیم تا بتوانیم اطمینان کافی به نمایندگان انصار‌الله برای انجام این سفر بدهیم… اما در این مسیر موفق نبودیم.»

سیدعبدالملک بدرالدین، دبیرکل انصارالله یمن همچنین گفت: «ائتلاف متجاوز سعودی تلاش می‌کرد سفر هیات ملی اعزامی به ژنو در سایه خطرات و تهدیدهای فراوان صورت گیرد و هیچ تضمینی برای حفظ امنیت و سلامت این هیات وجود نداشته باشد و بازگشتی نیز برای اعضای این هیات در کار نباشد.» وی افزود: «تنها شرط هیات انصارالله ورود ایمن به ژنو بود.» دبیرکل انصارالله در ادامه اظهار کرد: «دلیل شکست مذاکرات ژنو، عدم عزم راسخ امریکا، انگلیس، کشورهای غربی و ائتلاف سعودی برای حضور جدی در این مذاکرات بود. توجیهاتی که برای عدم سفر هیات ملی یمن به مذاکرات ژنو از سوی متجاوزان مطرح می‌شود، هیچ‌گونه اعتبار و صحتی ندارد و هدف این توجیهات فقط تدوام تجاوزگری است.»

هر‌چند تاریخ برگزاری این مذاکرات یک ماه پیش اعلام شده‌ بود، اما نهایتا عربستان سعودی حاضر نشد تضمین‌های لازم برای حضور هیات انصارالله در مذاکرات را تامین کند. قرار بود این مذاکرات که با پیگیری مارتین گریفیتس، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور یمن و میانجی‌گری کویت و عمان عملی شده‌ بود، با حضور نمایندگان انصارالله و وزیر خارجه دولت مستعفی یمن، در ژنو راهکاری برای پایان جنگ سه ساله عربستان سعودی و متحدانش علیه مردم یمن پیدا کند. به گزارش انصارالله برای این منظور مقرر شده‌بود که نمایندگان انصارالله با استفاده از یک هواپیمای متعلق به عمان، از فرودگاه صنعا به سمت جیبوتی و پس از آن ژنو پرواز کنند. اما شرط انصارالله حذف مرحله بازرسی هواپیما در جیبوتی توسط نظامیان عربستان سعودی بود. سعودی‌ها در دور قبلی مذاکرات هیات انصارالله را دو ماه در فرودگاه جیبوتی گرفتار کرده ‌بودند و اجازه بازگشت هواپیمای آنها را به صنعا صادر نمی‌کردند. این رویداد باعث شد تا انصارالله برای این دور از مذاکرات خواستار تضمین سازمان ملل برای بازگشت بدون مشکل هیاتش به صنعا شود. یمنی‌ها همچنین خواسته ‌بودند که اجازه انتقال بخشی از مجروحان بدحال از صنعا به اروپا داده ‌شود. اما نهایتا مارتین گریفیتس اعلام کرد که از تامین این خواسته‌ها بازمانده و بعد از سه روز انتظار از پنجشنبه هفته گذشته تا شنبه هفته جاری برای آغاز مذاکرات، شکست این مذاکرات را اعلام کند.

نگرانی از افزایش بیشتر خشونت‌ها

تحلیلگران معتقدند که شکست دور جدید گفت‌وگوهای صلح یمن، باعث شعله‌ور شدن هر‌چه بیشتر جنگ سه‌ساله در یمن شود. به گفته کارشناسان فقدان یک فرآیند آشتی و عدم مذاکره بین طرفین باعث می‌شود که هیچ یک از دو‌طرف محدودیتی برای رفتارهای خود در میدان جنگ قایل نباشند. گراهام گریفیت، پژوهشگر موسسه کنترل ریسک در امارات متحده عربی به خبرگزاری فرانسه می‌گوید: «شعله‌ور شدن بیشتر درگیری‌های نظامی در یمن بر اثر شکست مذاکرات ژنو، تقریبا قطعی است. شکست این مذاکرات در ائتلاف تحت رهبری سعودی این باور را تقویت می‌کند که تنها راه مجبور کردن حوثی‌ها به پذیرش مصالحه، شکست در میدان نظامی خواهد بود. همزمان افزایش درگیری‌های نظامی باعث می‌شود که انتقادها از ائتلاف تحت رهبری عربستان نیز به‌شدت افزایش پیدا کند و رفتارهای عربستان در این جنگ بیشتر زیر ذره‌بین قرار بگیرد.» الکساندر میترسکی، تحلیلگر مسائل امنیتی و دفاعی به خبرگزاری فرانسه می‌گوید: «اینکه مذاکرات صلح شروع نشده تمام شد و اینکه هیچ فرآیند صلحی در یمن وجود ندارد به این معنی خواهد بود که دو طرف مخاصمه هیچ محدودیتی برای رفتار خود در آینده قایل نخواهند شد. عامل اصلی این بی‌اعتمادی بین دو طرف، فقدان توازن قوا است.» این تحلیلگر مسائل دفاعی افزود: «سازمان ملل در این میان توان این را ندارد که بتواند نقش متعادل‌کننده را بین دو طرف بازی کند.» این کارشناس تاکید می‌کند: «حالا که مذاکرات متوقف شده است، تنها هدف سعودی‌ها اشغال بندر حدیده به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط استراتژیک یمن است. آنها دیگر پس از این نیازی به گفت‌وگو نمی‌بینند و فقط تلاش خواهند کرد واکنش‌های انتقادی جامعه جهانی را علیه عملیات خود، مدیریت کنند.»