حماس و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

به گزارش مدار شرقی، روابط ایران و حماس همواره با فراز و نشیب‌های فراوانی روبه‌رو بوده و در این سال‌هایی که از روی کار آمدن روحانی و همچنین جنگ سوریه می‌گذرد، این رابطه به سردترین روزهای خود رسیده است.البته ناگفته نماند که این رویه از جانب مسئولان ایرانی هیچ‌گاه پیگیری نشده و آن‌ها همواره خواسته‌اند به دلیل آرمانی که در موضوع آزادی فلسطین دنبال می‌کنند، این روابط در سطحی مشخص برقرارباشد.

به نوشته روزنامه قانون، برای مثال در اجلاسی که چندی پیش با موضوع وحدت در تهران برگزار شد و محوریت آن فلسطین بود، نماینده‌ای از حماس حضور پیدا نکرد و رسانه‌های خاص دلیل این غیبت را ممانعت‌های خارجی اعلام کردند. در همین راستا تسنیم در گزارشی نوشت که در پی کارشکنی‌های دولت آمریکا و هم‌پیمانانش علیه اجلاس وحدت که با حضور نمایندگان ۱۰۰ کشور جهان در تهران برگزار خواهد شد(خبر مرتبط به آن زمان است)، دولت مصر مانع حضور اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس در اجلاس وحدت شده است و بر همین اساس و بنا بر اعلام دفتر حماس، مقرر شده است که اسماعیل هنیه به‌صورت ویدیوکنفرانس برای نمایندگان کشورهای اسلامی در اجلاس وحدت سخنرانی کند اما بعد از اتمام این اجلاس، خبری از سخنرانی ویدیویی هنیه نیز نشد و رسانه‌هایی که این خبر را با حرارت پوشش داده بودند هیچ اطلاعی درباره لغو همین اندک حضور نیز ندادند.

حال و بعد از مدتی که از این اجلاس می‌گذرد، همان رسانه‌ها خبری را منتشر کردند که برگرفته از احتیاج این گروه به ایران است. در رسانه‌ها آمده‌است که اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس طی تماس تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان در خصوص آخرین تحولات فلسطین تبادل نظر کرد. هنیه با اشاره به تلاش آمریکا برای ارائه پیش‌نویس قطعنامه‌ای در مجمع عمومی برای محکومیت مقاومت اسلامی فلسطین خواستار مخالفت جمهوری اسلامی ایران با این اقدام آمریکا شد.

ظریف نیز در این گفت‌وگو ضمن تاکید بر حمایت جمهوری اسلامی ایران از حقوق مردم فلسطین، از اینکه به دلیل برخی سیاست‌های کشورهای منطقه، دولت آمریکا این جسارت را پیدا کرده است که نه تنها در یک اقدام مغایر حقوق بین‌الملل سفارت خود را به قدس شریف منتقل، بلکه حتی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد علیه مقاومت مردم فلسطین قطعنامه پیشنهاد کند، اطمینان داد که ایران در مجمع عمومی تمامی تلاش خود را در هماهنگی با سایر کشورهای اسلامی و مترقی برای جلوگیری از تصویب این قطعنامه مخالف منشور ملل متحد به‌کار خواهد گرفت.

ریشه‌کینه

جزییات این پیش‌نویش برگرفته از دشمنی آمریکا با فلسطینیان است و ماجرا به درگیری چندی پیش نیروهای مقاومت با اسراییل مربوط است. حملاتی که به شهادت ۱۴ فلسطینی و وارد آمدن خسارت‌های سنگین به ده‌ها ساختمان و واحد مسکونی شد. آمریکا مدعی شد که رژیم اسرائیل در حال دفاع از خود است و این گروه‌های مقاومت فلسطین هستند که این رژیم را مورد حمله قرار داده‌اند.

بعد از این درگیری‌ها، وزارت امور خارجه آمریکا بلافاصله پس از شکست ارتش رژیم اسرائیل در غزه در یک اقدام ضد فلسطینی دیگر، صالح عاروری، نایب رییس دفتر سیاسی جنبش حماس را در لیست تروریسم قرار داد. این در حالی بود که به گفته رسانه‌ها، نیروهای کماندوی اسراییلی قصد ورود به شرق خان یونس به طور مخفیانه و با استفاده از یک خودروی غیرنظامی به منظور انجام عملیاتی بزرگ در باریکه غزه را داشتند و این اقدام تجاوزکارانه در شرایطی انجام شد که تلاش های مصر و سازمان ملل همچنان برای آرام‌سازی اوضاع در باریکه غزه در جریان بود و تجاوز اسرائیل به غزه، نقض صریح تمامی تفاهمات و توافقات حاصل شده بود. در نهایت هم مبارزان گردان‌های قسام به نقشه شوم صهیونیست‌ها پی برده و با آن‌ها درگیر شدند که در این درگیری و به تبع آن حملات هوایی ارتش اسرائیل به شرق خان یونس هفت مبارز فلسطینی به شهادت رسیده و شماری هم زخمی شدند. همچنین فرمانده عملیات ارتش اسرائیل که یک افسر ارشد اسراییلی بود، به هلاکت رسید و گروه‌های مقاومت به منظور دفاع از ملت فلسطین و به تلافی تجاوز آشکار دشمن به غزه، حملات موشکی و راکتی گسترده‌ای را علیه اراضی اشغالی صورت دادند و سرانجام پس از دو روز درگیری و تبادل آتش، اسرائیل برای آرام‌سازی اوضاع و به خاطر اینکه ضربات بیشتری را متحمل نشود، دست به دامن طرف‌های بین‌المللی و مصر شد تا در نهایت درگیری‌ها متوقف شد و آویگدور لیبرمن، وزیر جنگ اسرائیل پس از این شکست بزرگ مجبور به استعفا از سمت خود شد بنابراین این‌گونه شد که فشارها سبب تنظیم پیش‌نویسی علیه حماس شده تا هنیه بعد از مدت‌ها با ایران دوباره تماس بگیرد و تقاضی استمداد کند.

استمدادجمعی

البته این استمدادطلبی از سایر کشور ها نیز بوده و در همین حال روز یک‌شنبه، خبرگزاری فارس در گزارشی نوشت که حماس اعلام کرد اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی این جنبش تماس‌هایی با مقامات کشورهای منطقه گرفته تا جلوی تلاش آمریکا برای تصویب قطعنامه‌ای علیه این جنبش و مقاومت فلسطین را بگیرد. گزارش بر اساس خبر وبگاه «الرساله» بود که نوشت:«هنیه دیروز با احمد ابوالغیط، دبیرکل اتحادیه عرب تماس و در جریان تلاش‌های عربی و اسلامی برای مقابله با تصویب این قطعنامه در شورای امنیت قرار گرفت و ضمن قدردانی از تحرکات مذکور، خواستار افزایش آن‌ها در سطح بین‌المللی شد».

رییس دفتر سیاسی حماس با احمدعبدالخالق، مسئول پرونده فلسطین در سازمان اطلاعات مصر نیز تلفنی صحبت کرد و در جریان تلاش‌های مصر و وزارت خارجه این کشور در همین راستا قرار گرفت. از دیگر شخصیت‌هایی که هنیه دیروز با آن‌ها تماس تلفنی برقرار کرد محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، وزیر خارجه قطر بود و در این تماس درباره خطرات قطعنامه مذکور علیه حقوق ملی مردم فلسطین صحبت شد. در ادامه این گزارش آمده است: اسماعیل هنیه نامه‌های مکتوب به تعدادی از سران جهان و منطقه از جمله آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نوشته و بر ضرورت کار در راستای به شکست کشاندن تلاش آمریکا در این زمینه تاکید کرده است.

پیش‌نویس دلهره

روزنامه یدیعوت آحارونوت هفته گذشته اعلام کرد نیکی هیلی که فقط تا پایان سال جاری نماینده آمریکا در سازمان ملل است، قصد دارد پیش‌نویس قطعنامه‌ای را در محکومیت حماس به مجمع عمومی سازمان ملل ببرد. بر اساس این گزارش، نیکی هیلی می‌خواهد قبل از پایان پستش، قطعنامه مذکور در محکومیت حماس به دلیل شلیک موشک به فلسطین اشغالی (که در پاسخ به تجاوزات تل‌آویو صورت می‌گیرد) و نیز توقف ارسال بالن‌های آتش‌زا از نوار غزه و آنچه که آن را اقدامات خشونت‌آمیز نامیده، صادر شود. قرار است پیش‌نویس قطعنامه مذکور پنج‌شنبه هفته جاری در سازمان ملل مورد بررسی قرار گیرد.

حمایت پیش از مجازات

این در حالی است که خبرگزاری فلسطین روز شنبه گزارش داد، مجمع عمومی سازمان ملل با اکثریت آرا، پنج قطعنامه به نفع مساله فلسطین تصویب کرد؛قطعنامه‌های مهمی که مجمع عمومی در جلسه ویژه تصویب کرد، قطعنامه مربوط به قدس اشغالی است، کشورهای عضو این نهاد خواستار عدم به رسمیت شناختن هرگونه اقدامات اسراییل در این شهر، حفظ ماهیت کنونی آن و مخالفت با اقدامات گذشته به ویژه پس از انتقال سفارت آمریکا به قدس شدند. همچنین مجمع عمومی قطعنامه مربوط به حل و فصل صلح‌آمیز مساله فلسطین را تصویب کرد. طبق اعلام این خبرگزاری،‌ سه قطعنامه دیگر در راستای ادامه فعالیت کمیته‌های مربوط به فلسطین در سازمان ملل تصویب شد؛ این کمیته‌ها عبارتند از: کمیته به پیگیری برنامه رسانه‌ای برای آموزش فلسطینیان در سازمان ملل با هدف پوشش‌دهی رسانه‌ای و پوشش‌دهی فعالیت‌ها، ادامه فعالیت کمیته حقوق فلسطینیان در دبیرخانه و ادامه اقدامات ملت فلسطین برای دستیابی به حقوق غیرقابل تصرف. ریاض منصور، نماینده فلسطین در سازمان ملل گفته است که با وجود تلاش‌های دولت آمریکا در محافل بین‌المللی علیه فلسطین، جامعه بین‌الملل با تصویب این قطعنامه‌ها بر حمایت و دفاع خود از مساله فلسطین تاکید کرد.

تهدید سازمان ملل

گفتنی است واشنگتن، سازمان ملل را تهدید کرد که اگر پیش‌نویس قطعنامه آمریکا درباره محکومیت جنبش حماس و دیگر گروه‌های مسلح را تصویب نکند، هیچ گونه نقشی در مذاکرات صلح میان فلسطین و اسراییل نخواهد داشت. هیات آمریکا در سازمان ملل در بیانیه‌ای اظهارات مذکور را بیان کرده و در آن اعلام کرد، رای‌گیری درباره این پیش‌نویس، از روز دوشنبه به پنج‌شنبه موکول شد. در این بیانیه آمده است: آمریکا قطعنامه‌ای درباره محکومیت فعالیت‌های مسلحانه حماس، ترغیب برای به اصطلاح برقراری آشتی ملی فلسطین و احترام به حقوق بشر را ارائه کرده که مورد حمایت اتحادیه اروپاست. قرار بود این قطعنامه روز دوشنبه رای‌گیری شود اما نماینده فلسطین در سازمان ملل باعث شد این کار تا روز پنج‌شنبه به تاخیر بیفتد. براساس این بیانیه، آمریکا از همه کشورها خواهد خواست به نفع یا علیه فعالیت‌های حماس و دیگر گروه‌های مسلح مانند جنبش جهاد اسلامی فلسطین رای دهند و اگر سازمان ملل نتواند این قطعنامه را تصویب کند، هیچ نقشی در مذاکرات صلح نخواهد داشت.

حمایت ناسیونالیستی

در برابر این تهدیدات آمریکا برخی از فلسطینیان موضع گرفتند و در همین راستا عباس‌زکی، عضو کمیته مرکزی جنبش فتح با انتقاد از اقدامات آمریکا علیه حماس و در حمایت از اسرائیل گفت: جنبش مقامت اسلامی فلسطین (حماس) را در سنگر مبارزه با اسرائیل تنها نمی‌گذاریم. عباس زکی افزود : پیش نویس قطعنامه آمریکایی ارائه شده به سازمان ملل برای محکومیت جنبش حماس یک تصمیم نژاد پرستانه است و جنبش فتح با تمامی شیوه های ممکن با آن مقابله می کند، چرا که این مساله به آرمان فلسطین و مبارزات تمامی طرف های فلسطینی ضربه می زند. عضو جنبش فتح تاکید کرد : حماس یک جنبش اصیل است و همواره از ملت فلسطین در غزه در برابر تجاوزات اسرائیل دفاع کرده است و حقوق گسترده‌ای در میان ملت فلسطین دارد. عباس زکی گفت : تلاش برخی کشورها و طرف های بین المللی برای سوء استفاده از شکاف داخلی گروه‌های فلسطینی به منظور جدا کردن یک گروه از جامعه فلسطینی، با سپر محکمی به نام وحدت ملی مواجه خواهد شد. از طرف دیگر القدس العربی گزارش داد: صائب عریقات، دبیرکل کمیته اجرایی سازمان آزادی بخش فلسطین و عضو کمیته مرکزی جنبش فتح نیز گفته است که حماس یک جنبش فلسطینی است و با وجود اختلافات میان این جنبش و فتح، همان‌گونه که محمود عباس،‌ رییس تشکیلات خودگردان فلسطین گفته، اجازه نخواهیم داد، هیچ جنبش فلسطینی تروریست نامیده شود. وی در گفت‌وگو با رادیو فلسطین خواستار بیداری فلسطینی شد و گفت: بیداری باید از حماس در غزه و با پایان دادن به کودتایی شروع شود که به شکافی تبدیل شده و برای تحقق جدایی غزه از کرانه باختری و با هدف نابودی گزینه راه‌کار تشکیل دو کشور مورد سوء استفاده قرار می‌گیرد. عریقات گفت: با وجود اختلافات سیاسی در فلسطین، رهبری تشکیلات خودگردان، سازمان آزادی‌بخش فلسطین و جنبش فتح اعلام می‌کنند از حماس در برابر پیش‌نویس قطعنامه آمریکا حمایت می‌کنند و رهبری فلسطین همه توان خود را برای عدم بررسی این پیش‌ در مجمع عمومی سازمان ملل به کار گرفته است.

همچنین احمد مجدلانی، عضو کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین گفت: پیش‌نویس ارائه شده علیه حماس به منزله محکومیت ملت فلسطین است و اگر دولت آمریکا مشتاق برقراری امنیت و صلح باشد باید هر چه سریع‌تر همکاری را با رژیم اشغالگر متوقف کند که تروریسم سازمان یافته را علیه ملت فلسطین به کار می‌گیرد.

سامی ابوزهری، سخنگوی حماس نیز گفت: ایستادگی گروه‌های فلسطینی در برابر این پیش‌نویس علیه مقاومت فلسطین امری طبیعی است و هرگونه موفقیت در بررسی آن جنایتی علیه ملت فلسطین محسوب خواهد شد. از طرفی همچنین عریقات از یادداشت جیسون گرینبلات،‌ نماینده آمریکا در امور صلح خاورمیانه انتقاد کرد که در آن گفته بود، شایستگی ملت فلسطین بیشتر از رهبری آن است. وی گفت: اقدامات دولت آمریکا و رژیم اشغالگر علیه ملت فلسطین، باعث نمی‌شود که حقی برای آن‌ها منظور شود یا تعهدی برای فلسطینیان به دنبال داشته باشد. عریقات افزود: دولت آمریکا همه امکانات و همه تلاش خود را به کار گرفته تا مساله فلسطین را نابود و رهبری فلسطین را براندازد زیرا رهبری به حقوق ملت فلسطین متعهد است، براندازی رهبری فلسطین مجازاتی برای فلسطینیان است که با فروش قدس اشغالی و ورود در معاملات املاک و مستغلات مخالفت کرده‌اند. گرینبلات در یادداشتش نوشته بود: «در حالی که ما در انتظار ارائه راه‌حل سیاسی احتمالی هستیم، زمان ساخت اقتصاد فلسطین و دادن فرصت‌هایی که فلسطینیان شایستگی آن را دارند، فرا رسیده است». وی رهبری فلسطین را به باد انتقاد گرفته و آن‌ها را به تلاش برای ممانعت از رفاه و آسایش مردم خود متهم کرده و گفته بود، فلسطینیان چه با توافق‌نامه صلح و چه بدون آن در حال حاضر به کمک اقتصادی نیاز دارند.

لزوم استحاله

اینکه حماس تا چه حد در راستای منافع جمهوری‌اسلامی حرکت می‌کند برای برخی اهمیت ندارد و نکته مهم اینجاست که وی با دشمنی می‌جنگد که دشمن قسم‌خورده و مشترک آن‌ها و جمهوری‌اسلامی است بنابراین باید در این برهه از زمان که این رژیم جنایاتی را در دستور کار دارد و از تهدید مستقیم مردم ایران نیز هراسی ندارد از گروه‌هایی مانند حماس حمایت کرد؛ هرچند که در بازه‌هایی این گروه مقابل منافع ما ایستاد و تصور داشت که با اتکا به برخی قدرت‌ها می‌تواند به منافع خود برسد و این در حالی بود که همان قدرت‌های پوشالی خود از جانب اسراییل و آمریکا ساپورت می‌شدند. حال که حماس از خواب بیدار شده است امیدواریم مسئولان آن‌ها دیگر در مسیر گذشته قدم برندارند و به گونه‌ای عمل کنند که آینده خوشی را رقم بزنند در غیر این صورت هستند گروه‌های جهادی که ایران مانند دوران غائله شام آن‌ها را به سرعت جایگزین کند زیرا آزادی قدس از اولویت برخوردار است و جمهوری اسلامی از هر اهرمی برای رسیدن به این هدف استفاده خواهد کرد.