مذاکرات صلح مسکو، عرصه قدرت‌نمایی روسیه در فضای سیاسی افغانستان

 تحلیلگران و رسانه‌ها در غرب برگزاری نشست صلح افغانستان در مسکو با حضور نمایندگان طالبان، موفقیتی برای روسیه ارزیابی می‌کنند که می تواند ضمن تامین منافع این کشور، نمایشی از افزایش اعتبار کاخ کرملین در عرصه سیاست بین‌الملل باشد.

 

 

به گزارش مدار شرقی، مذاکرات صلح افغانستان با نقش آفرینی روسیه به موفقیت های نسبی دست پیدا کرد. اگرچه گروه های حاضر در این نشست در مورد آغاز گفت وگوی مستقیم به توافق نرسیدند اما ادامه این فرایند مورد پذیرش آن ها واقع شد و همین امر عرصه را برای نقش آفرینی بیشتر روسیه باز کرد.

نکته قابل توجه در این مذاکرات آن بود که طالبان در تحولی چشمگیر پس از چند سال به صورت رسمی در مذاکرات صلح شرکت کرد. از سوی دولت کابل نماینده ای به مذاکرات فرستاده نشد و تنها از سوی شورای عالی صلح افغانستان گروهی اعزام شدند. آنگونه که وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد این گروه و هیات اعزامی طالبان دیدارها را خوب توصیف کردند.

خبرگزاری روسی «اینترفاکس» با بیان اینکه دولت کابل هیچ نماینده ای را برای این گفت وگوها اعزام نکرد و حاضر به مذاکره مستقیم با طالبان نشد، افزود طالبان هم اعلام کرده است با دولت افغانستان مذاکره نمی کند و پس از آنکه مذاکرات کنونی این گروه با آمریکا با خروج کامل این کشور از افغانستان به اتمام رسید با دولت در کابل نیز گفت وگو خواهد کرد.

وزارت امور خارجه افغانستان ابراز امیدواری کرد نتیجه نشست مسکو به گفت وگوی مستقیم دولت افغانستان و طالبان منجر شود. «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه هم در سخنرانی آغازین خود با مهم توصیف کردن این نشست، هدف اصلی آن را ایجاد شرایط مناسب جهت گفت وگوی مستقیم میان دولت افغانستان و طالبان عنوان کرد.

وی تروریسم و افزایش حضور داعش در افغانستان را یکی از خطرات جدی دانست که ممکن است اثرات آن به دیگر کشورهای منطقه و آسیای میانه هم گسترش پیدا کند.

دستاوردهای مسکو از مذاکرات صلح افغانستان 

این اقدام مسکو گامی مهم در زمینه صلح در افغانستان به شمار می رود و از سوی بسیاری از رسانه ها موفقیتی برای مسکو ارزیابی می شود. اگرچه حضور دو طرف منازعه در کنار نمایندگان بیش از ۱۰ کشور دستاورد ملموسی را به همراه نداشت اما مسکو مهمترین برنده این رویداد ارزیابی می شود.

روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی نوشت: مسکو با میزبانی از مذاکرات صلح افغانستان بار دیگر به عرصه بازی بزرگ منطقه بازگشت. روسیه از ابزارهای دیپلماتیک خود استفاده می کند تا به فرایند صلح در افغانستان کمک کند؛ ضمن اینکه برگزاری این دیدار، تمایل برای نقش آفرینی دوباره مسکو در امور منطقه را نشان می دهد.

این روزنامه آمریکایی به توصیف این حرکت مهم کاخ کرملین پرداخت و آورد وزیر امور خارجه روسیه در میان نمایندگان طالبان و افغان به عنوان یک میانجی و کشوری که در منازعه این کشور صاحب تجربه است نقش آفرینی می کند.

به نوشته این روزنامه، مسکو در حالی حدود ۳۰ سال پس از خروج شوروی از افغانستان میزبان نشستی مهم در مورد این کشور است که ایالات متحده و دیگر کشورها بارها در مسیر توقف منازعات در این کشور ناتوان بوده اند.

واشنگتن پست با بیان این نکته که گفت وگوهای صلح مسکو پس از برقراری کانال دیپلماتیک مخفی برگزار شد، افزود: قرار دادن دو طرف منازعه در کنار هم موفقیتی بزرگ برای روسیه به شمار می رود به ویژه در زمانی که کاخ کرملین تلاش می کند تا نفوذ و قدرت خود را در عرصه های جهانی تقویت کند. … یکی از نمایندگان زن شورای صلح افغانستان نیز با نگاهی مثبت به نقش آفرینی مسکو اظهار داشت «روسیه تجربه جنگ را دارد و اگر تجربه صلح را نیز داشته باشد ما خوشحال می شویم».

طالبان تاکنون با کشورهای گوناگون همچون ایالات متحده، ترکیه، عربستان سعودی و … دیدار و گفت وگوهایی را انجام داد اما این نخستین بار است که مذاکرات در مسکو را به صورت عمومی رسانه ای می کند. با این حال به اعتقاد این روزنامه آمریکایی هر توافقی هم که نهایی شود باید با ایالات متحده و ارتش این کشور هماهنگی صورت بگیرد.

تارنمای ‘بی.بی.سی’ نیز این مذاکرات را اینگونه ارزیابی کرد که با برگزاری نشست مسکو، نقش روسیه در افغانستان به ویژه در مذاکرات صلح با گروه طالبان افزایش می‌ یابد. اکنون سال ها پس از خروج شوروی از این کشور، روسیه تلاش می کند تا با سرمایه گذاری و حمایت ‌های گوناگون از دولت افغانستان نقش خود را در این کشور افزایش دهد.

این گزارش تحرکات روسیه را در حالی مهم ارزیابی کرده است که به تازگی ایالات متحده نیز «زلمای خلیلزاد» را به عنوان نماینده ویژه وزارت امور خارجه آمریکا برای صلح افغانستان تعیین کرده و وی تلاش های خود را با سفر به کشورهای منطقه شدت بخشیده است. خلیلزاد حتی چندی قبل در قطر با نمایندگان گروه طالبان دیدار کرد.

تارنمای نشریه «دیپلمات» در مورد اهداف روسیه از برگزاری این نشست عنوان داشت مسکو به دنبال پیشبرد منافع خود در منطقه است. کاخ کرملین اعتقاد دارد از آنجاکه بخش وسیعی از افغانستان در کنترل طالبان قرار دارد در هر صورت این گروه باید بخشی از فرایند صلح این کشور باشد.

بر اساس این تحلیل، برگزاری نشست مسکو در سه زمینه به روسیه در دستیابی به اهداف کمک می کند. نخست آنکه مسکو می تواند از این اقدام به عنوان نمایشی از ظرفیت های عملی خود به عنوان یک میانجی کارآمد میان دولت افغانستان و طالبان استفاده کند. علاوه بر این چنین اقدامی ماهیت سازنده دخالت روسیه در افغانستان را برجسته می سازد زیرا ایالات متحده بارها این کشور را متهم ساخته که در حال مسلح کردن طالبان است.

نکته دوم از نگاه این نشریه آن است که روسیه از این تلاش مسالمت آمیز برای افزایش اعتبار تلاش های سازمان همکاری شانگهای در رفع یک چالش سیاسی بهره خواهد برد. در آخرین نشست این سازمان که ماه گذشته صورت گرفت، رئیس جمهوری چین بر افزایش نفش آفرینی سازمان در تحکیم صلح در افغانستان تاکید کرد و رئیس جمهوری افغانستان هم در این اجلاس از سازمان فوق خواست تا تلاش های بیشتری را در حوزه مقابله با تروریسم انجام دهد. در واقع پیام رئیس جمهوی چین به خوبی از سوی کابل درک و دریافت شد.

موضوع مهم دیگر آن است که در این شرایط روسیه خود را مجری و بازیگر اصلی طرحی نشان می دهد که قادر است به بحران و تهاجم ۱۷ ساله ای پایان دهد که ایالات متحده آغازگر آن بود.

طالبان بر مذاکره مستقیم با واشنگتن تاکید می کند. از طرف دیگر نحوه اقدام روسیه در بحران سوریه باعث شد تا نقش مسکو در معادلات منطقه ای پررنگ تر شود. سیاستمداران روس اعتقاد دارند در موضوع افغانستان نیز ایالات متحده در نهایت نیازمند آن خواهد شد که با این کشور در مورد صلح با طالبان تعامل داشته باشد.

به نوشته این نشریه اگر ابتکار کنونی روسیه به مشارکت مستقیم طالبان در مذاکرات صلح منجر شود می تواند به این کشور اعتباری همچون یک قدرت بزرگ جهانی بدهد و موقعیت پوتین را در روسیه و در سطح بین المللی ارتقا بخشد.