آیا صلح در افغانستان در حد حرف باقی می‌ماند؟

به گزارش مدار شرقی، آمریکا از اول سال ۱۳۹۷ تلاش‌های خود را در ظاهر برای صلح با طالبان پس از دیدارهای پنهانی که دفعات آن هنوز هم روشن نیست، علنی کرد و به‌گفته خود آنها به این دلیل که در کار نیک نباید استخاره کرد، گفت‌و‌گو با طالبان را شدت بخشیده است تا به نتیجه‌ای عملی دست یابند. اما این تنها اصل قضیه نیست و بازی‌های پشت پرده و پنهانی نیز در دستور کار آمریکا قرار دارد که نشان می‌دهد عملا آماده خارج‌شدن نیستند، در حالی که طالبان بخش اساسی تمرکز خود را برای آغاز گفت‌و‌گو و زمانبندی برای خروج نظامیان خارجی به‌ویژه آمریکا استوار ساخته است اما برخی مقامات آمریکایی خلاف آن را اظهار می‌کنند.

به نوشته ایرنا، «زلمای خلیل‌زاد» در آبان‌ماه امسال برای بار دوم به افغانستان سفر کرد و پس از دیدار با مقامات دولت و برخی از فرماندهان سابق جهادی به قطر رفت و با طالبان نیز گفت‌و‌گو کرد. وی پس از دیدار با طالبان به کابل برگشت و شماری از رسانه‌ها و منابع آگاه سیاسی پس از بازگشت وی گفتند که طالبان در این دیدار برای زمانبندی خروج نظامیان خارجی با وی بحث و تبادل نظر کرده‌اند و دو طرف در این رابطه به توافقاتی هم دست یافته‌اند اما خود خلیل‌زاد به‌طور رسمی در این‌باره اعلام نظر نکرد. وی که در سفر خود در ۱۵مهرماه به کابل رفت و دوباره به کشورهای پاکستان، عربستان و امارات سفر کرد، در بازگشت به کابل از دولت وحدت ملی خواست که نمایندگان باصلاحیت خود را برای گفت‌و‌گوی صلح با طالبان معرفی کنند و از طالبان هم عین آن درخواست را انجام داد. دولت وحدت ملی افغانستان به این خواسته خلیل‌زاد پاسخ مثبت داد و فهرست ۱۲نفری را منتشر کرد که نمایندگان دولت برای گفت‌و‌گوی صلح باشند و این هیات جدید را رئیس‌جمهوری افغانستان به‌طور رسمی در نشست «ژنو» اعلام کرد.

با وجود آنکه رئیس‌جمهوری افغانستان طرح صلح خود را یک بار دیگر همگانی ساخت و گفت که پنج سال آینده زمان حساس برای رسیدن این کشور به صلح است و بر آن تاکید کرد اما طالبان در واکنش گفت که رئیس‌جمهوری صلاحیت کامل در این رابطه ندارد.

«شاه حسین مرتضوی» معاون سخنگوی رئیس‌جمهوری هم روز یکشنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی در کابل گفت که فهرست هیات دولت برای مذاکره اعلام شده که این کار اراده و باورمندی دولت برای صلح با طالبان را قطعی ساخته است. وی از طالبان خواست در صورتی که اراده برای صلح و گفت‌و‌گو داشته باشند، هیات خود را برای گفت‌و‌گوها معرفی کنند. وی خاطرنشان ساخت که حکومت افغانستان هیچ‌گونه پیش‌شرطی برای آغاز گفت‌و‌گوها ندارد، اما ارزش‌های قانون اساسی کشور در جریان گفت‌و‌گوها به هیچ ‌صورت مورد معامله قرار نخواهند گرفت.

«احسان طاهری» سخنگوی شورای عالی صلح افغانستان اما به‌تازگی گفته است که اگر طالبان خواسته باشد، قانون اساسی را هم می‌توانند تعدیل کنند که این گفته‌های دولت نیز در تضاد است و نشان از عدم هماهنگی بین نهادهای دولتی برای صلح را می‌رساند.

اما طرف اصلی گفت‌و‌گو با طالبان در حال حاضر آمریکا است و طالبان هم برای گفت‌و‌گوی صلح با آمریکا تاکید داشته و از گفت‌و‌گو با دولت سر باز زده است که اظهارات مقامات آمریکایی هم تناقضاتی دارد که قابل جمع نیست. «جیمزماتیس» وزیر دفاع آمریکا هم به‌تازگی گفته است که کشورش تلاش دارد تا هرچه زودتر به جنگ افغانستان پایان دهد اما برنامه‌ای برای خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در دستور کار خود ندارد. ماتیس که در نشستی باعنوان دفاع ملی ریگان در کالیفرنیا آمریکا صحبت می‌‌کرد گفت که آمریکا برنامه‌ای برای خروج از افغانستان ندارد و در کنار ۴۱ کشور دیگر علیه تروریسم در افغانستان خواهد جنگید. اما از طرفی هم ابراز امیدواری کرد که مذاکرات سیاسی برای پایان جنگ در افغانستان به نتیجه مثبت برسد و صلح پایدار در افغانستان برقرار شود. این در حالی است که پس از گفت‌و‌گوی خلیل‌زاد با طالبان شماری از رسانه‌های افغانستان از زمانبندی خروج و توافق با طالبان در این دیدارها سخن راندند. چنانچه تاکنون از نتایج بیرون آمده از مذاکرات آمریکا و طالبان آشکار می‌شود این است که طالبان برای نخستین گام برای صلح به زمانبندی و ضمانت بین‌المللی برای خروج آمریکا تاکید دارد و گفته‌اند که بدون ضمانت بین‌المللی قول آمریکا اعتبار ندارد که به قول خود عمل کند و به «برجام» به‌عنوان مصداق این بی‌‌‌اعتمادی اشاره کرده‌اند.

وقتی وزیر دفاع آن کشور می‌گوید که برای رسیدن به صلح تلاش می‌کند و برنامه برای خروج ندارد عملا به این گفته طالبان صحه می‌گذارد و این اظهارات نشان می‌دهد که گفت‌و‌گوی صلحی واقعی در کار نیست و همه این تلاش‌ها به‌نحوی روی هوا است. زیرا اگر آمریکا از افغانستان خارج نشود، طالبان حاضر به گفت‌و‌گوی صلح در صورت تداوم حضور آمریکا نخواهد شد و از طرف دیگر طالبان هم دست به تحرکاتی می‌زند که باعث می‌شود، نه‌تنها آمریکایی‌ها از افغانستان خارج نشوند بلکه بار دیگر به گسترش پایگاه‌های خود اقدام کنند.

در تازه‌ترین مورد «اسکات میلر» فرمانده عمومی نظامیان آمریکایی با سفر به استان فراه گفت که وضعیت امنیتی این استان باعث شده است که بخشی از نیروهای هوایی خود را در «فراه» ماندگار کند. و به‌تازگی خبرهای تاییدنشده از استان «غزنی» نیز رسیده است که آمریکایی‌ها یک پایگاه خود را در این استان دوباره فعال کرده‌اند که اگر این خبر به واقعیت مبدل شود، نشان می‌دهد که طالبان و آمریکا در پشت پرده دست به یکی کرده و گفت‌و‌گوی صلح را تنها در حرف دنبال می‌کنند و در میدان عمل بازی به گونه دیگر ادامه می‌یابد.

براساس آخرین موضع‌گیری‌های طالبان، خلیل‌زاد و وزیر دفاع آمریکا می‌توان نتیجه گرفت که گفت‌و‌گوی صلح و تامین امنیت در افغانستان در زمان و عمل با تفاوت‌هایی مواجه است که اگر اراده آمریکا برای ماندن باشد، چنانچه طالبان هم به موضع قبلی خود تاکید کند، صلحی در افغانستان اتفاق نخواهد افتاد.