سه رویکرد مواجه با تحریم‌های آمریکا علیه ایران در منطقه

بازگشت تحریم های آمریکایی علیه جمهوری اسلامی ایران سبب شگل گیری سه رویکرد در قبال تجارت و همکاری های اقتصادی و مالی با ایران شد.

به گزارش مدار شرقی، رویکرد نخست که برخی دولت ها در همکاری با «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا یا حتی تحریک وی به تشدید سیاست های خصمانه در قبال تهران، کوشیدند تا حلقه تحریم ها را تنگتر کرده، با بازگرداندن اوضاع به پیش از برجام، فشارهای اقتصادی را با راه اندازی موج تازه ایران هراسی همراه سازند.

دسته دوم که در مواضع اعلانی خود به مخالفت با پیمان شکنی آمریکا در خروج از توافق هسته ای پرداختند اما کوشیدند تا از قرار گرفتن مستقیم رو در روی آمریکا به دلیل هزینه های آن بپرهیزند. در این میان، برخی از مشتریان شرقی نفت ایران را می توان مثال زد که حداکثر اقدامات آن ها برای ادامه مسیر گذشته تجارت، تلاش برای دریافت معافیت از آمریکا به دلیل زیان های اقتصادی قطع خرید نفت از ایران بود.

به نوشته‌ی ایرنا، علاوه بر این، برخی می گویند اروپایی ها به ویژه سه عضو برجامی اتحادیه تاکنون به اعلان حمایت های سیاسی از توافق هسته ای و ضرورت همیاری با ایران برای عبور از تحریم های آمریکایی بسنده کرده و هنوز اقدامی عملی در این راستا به انجام نرسانده اند. از همین رو است که طی روزهای اخیر معاون وزیر امور خارجه مزایای حضور ایران در برجام را نزدیک به صفر برآورد کرده و این به معنای نارضایتی تهران از رویکرد برخی از دولت های مسوولی است که در دسته دوم قرار می گیرند.

دسته سوم نیز مانند ترکیه، قطر، چین و … اعلام کرده اند از تحریم های آمریکایی تبعیت نکرده و به روابط خود با ایران کمافی السابق و حتی گسترده تر از قبل ادامه خواهند داد.

به تازگی وزیر نفت ایران از جایگزینی شرکت ملی نفت چین با «توتال» فرانسه در قرارداد توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی خبر داده است که این به معنا نادیده گرفتن عملی تحریم های آمریکا از سوی پکن خواهد بود.
قطری ها اخیرا اعلام کرده اند در برابر تحریم های آمریکا از همکاری با ایران پا پس نخواهند کشید. واپسین روز هفته گذشته بود که وزیر امور خارجه قطر بیان داشت ایران شریک ما در بزرگ ترین میدان گازی و تنها کشوری است که بعد از تحریم با باز کردن آسمان خود به ما کمک کرد ضمن اینکه همچنان بسیاری از نیازهای روزانه خود را از طریق بنادر این کشور تامین می کنیم. دیروز هم هواپیمایی قطر اعلام کرد پروازهای خود را به ایران از سال ۲۰۱۹ افزایش خواهد داد.

علاوه بر معادلات مربوط به تحریم ایران و رویکرد گوناگون کشورها می توان شاهد شکل گیری معادلاتی دیگر با موضوع تحریم یک دولت یا مجموعه ای از دولت ها علیه دیگری بود؛ معادلاتی که نخستین آن خردادماه امسال با تنش دیپلماتیک میان قطر با عربستان و چند کشور دیگر عربی شکل گرفت و منجر به محاصره اقتصادی قطر شد؛ شرایطی که موجب شد تا ترکیه و جمهوری اسلامی ایران گذرگاه هایی را برای جلوگیری از تشدید فشارها علیه دوحه بگشایند.

پس از آن بود که تنشی دیپلماتیک میان آنکارا و واشنگتن بر سر بازداشت یک کشیش آمریکایی در ترکیه سبب شد تا دو طرف رو در روی یکدیگر قرار گیرند و آمریکا اقداماتی تحریمی را علیه ترک ها به کارگیرد.
تازه ترین اقدامات تحریمی هم از سوی برخی از کاربران مجازی طرفدار حاکمیت عربستان علیه ترکیه به راه افتاده است. به موازات دور تازه تحقیقات آنکارا درباره قتل «جمال خاشقچی» روزنامه نگار منتقد عربستانی، سران این کشور بارها از مقامات آنکارا خواسته اند تا از دست از افشاگری در این زمینه بردارد.

کمپین تحریم کالاهای ترکیه ای به خصوص محصولات غذایی این کشور در عربستان هم در این راستا راه اندازی شده تا آنکارا را با فشاری اقتصادی مواجه سازد؛ تحریم هایی که در بخش خرید مسکن از سوی شهروندان سعودی در ترکیه و صنعت توریسم این کشور می تواند اثرگذار باشد.

نگاهی به مجموعه شرایطی که طی چند سال اخیر شکل گرفته شمایی از یک تقابل تحریمی را پیش چشم قرار می دهد؛ در این تقابل هر چند دولت هایی چون قطر خواستار میانجیگری میان تهران و واشنگتن شده اند اما اهداف و منافعی متقابل در خاورمیانه شکل گرفته که به نوعی آمریکا و متحدان منطقه ای واشنگتن را رو در روی بازیگران تعیین کننده ای چون جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و به نوعی قطر قرار می دهد.