بی عدالتی مالیاتی چطور بوجود می آید ؟

بحث مالیات یکی از مهم ترین وجوهی است که می تواند فشارهای اقتصادی را کاهش دهد، ضمن اینکه تعادل اقتصادی را برقرار کند و از شکاف بیش از حد طبقاتی بکاهد، اما خب در همین بحث مالیات هم ما بسیار ضعیف عمل کرده ایم.

در واقع اگر این نوع از عدالت را هم می خواستیم که برقرار کنیم نتوانستیم چرا که همیشه وجود نفت، پول نقدی را در اختیار دولت ها گذاشته که گذشتن از آن و برنامه ریزی برای درآمدهای پایدار را سخت کرده است، به یک نوعی راحت طلبی و به از منابع فعلی خوردن عادت کرده ایم.

اگر هم احیانا سری به سمت مالیات چرخاندیم راحت ترین راه یعنی مالیات از حقوق بگیران را که نقدترین بوده در دستور کار گذاشته ایم و دهک های بالای درآمدی را رها کرده ایم.

باید واقعیات را دید، درآمدهای غیرمشمول بسیاری داریم ازجمله درآمد از فروش خودرو و مسکن از راه دلالی، این روش مالیات ستانی فشاری است بر حقوق بگیران و تولید کنندگان و سهل گرفتن به ثروتمندان، دقت کنیم ۴۰تا ۴۵ درصد GDP (تولید ناخالص ملی) ما معاف از مالیات یا مشمول مالیات نیست و صرفا ۶۰ درصد مالیات می پردازند که از این ۶۰ درصد هم ۶۰ تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی است و این رقم بسیار بزرگ و عجیبی است.

ما ضعف مالیات بر درآمد داریم یعنی زمانیکه برای گرفتن مالیات اقدام می کنیم صرفا از درآمد افراد مالیات می گیریم و هزینه یک زندگی قابل قبول را از مالیات کسر نمی کنیم. بدون توجه به هزینه مالیات دهنده از قبیل هزینه آموزش فرزندان، هزینه های پزشکی و هزینه مسکن، فقط می ستانیم.

عملا عدد یارانه را هم جوری نمی دهیم که جبران کننده مافات باشد. ضعف دیگر اینکه در سال ۹۹ نفت ما قرار بوده یک درصد از کل منابع درآمدی بودجه دولت را پوشش دهد اما در بودجه ۱۴۰۰ این رقم را به ۳۰ رسانده ایم.

شاید اگر همه اینها را یک بازی سیاسی در قالب اقتصاد ببینیم تاسف بار است که به این روش بخواهند بستر گفتمان مذاکرات را محیا کنند که آزموده را آزمودن خطاست!

پس باید مالیات را جایگزین درآمد نفت کرد و چون‌خیلی از مالیات ها را نداریم می توان که با گسترش پایه های مالیاتی جدید از جمله مالیات بر عایدی سرمایه، مالیات بر دارایی املاک، مالیات بر سود سهام، مالیات بر سود سپرده و مالیات بر سود کشاورزی، منابع قابل تاملی را فراهم کرد تا با تخصیص مناسب منابع حاصل شده اقتصاد کشور را در ریل درست خود قرار دهیم.

داود شریعت زاده