عبدالمحمد طاهری پیرامون عملکرد طالبان و آینده افغانستان بر این باور است: اکنون که شاهد سقوط کابل هستیم در صورت تشکیل امارت اسلامی، افغانستان از هم الان باید خود را آماده یک فضای دو یا چند قطبی و به تبعش جنگ داخلی کند.

علی سینا محمود در یادداشتی می‌نویسد: روابط دو کشور همسایه افغانستان و پاکستان از همان ابتدا دچار تنش بوده و عمدتا پاکستان در پی اعمال نفوذ در افغانستان بوده است. مثلا در دوره جهاد مردم افغانستان علیه شوروی سابق، پاکستان از برخی گروه های مجاهدین حمایت به عمل آورد. و سپس دوران طلایی اعمال نفوذ این کشور بر افغانستان دوره امارت طالبانی بود.

رئیس‌جمهور آمریکا در واکنش به پیشروی طالبان در افغانستان، ضمن موافقت با استقرار ۵ هزار نیروی نظامی در کابل، به آنها هشدار داد که ایجاد خطر برای آمریکایی‌ها پاسخ نظامی سریع و کوبنده‌ای را در پی خواهد داشت.

شبه نظامیان طالبان از روز جمعه ۹ مرکز از ۳۴ مرکز ولایات را تصرف کرده و باعث فرار هزاران نفر از خانه‌هایشان شده‌اند. بنا بر گزارش دولت افغانستان، تنها در دو ماه گذشته ۶۰ هزار خانواده در پی درگیری‌ها آواره شده‌اند و ۱۷ هزار نفر از آن‌ها به کابل آمده‌اند.

مجتبی مقصودی در یادداشتی می‌نویسد: این یادداشت ضمن اذعان بر وجود موانع و بازدارنده های تعمیق روابط فیمابین و همگرایی تمدنی، به ویژه موانع و آسیب های هیدروپولیتیک و تشتت رهبران همسو؛ اراده و سرنوشت مشترک دو ملت را در به حاشیه رانی این تنگناها و آسیب ها قطعی دیده و امیدوار است در چارچوب بصیرتی فرهنگی و تاریخی، همگرایی دو ملت و دو دولت تحقق یابد.

شماری از کارشناسان و فعالان سیاسی افغانستان با اشاره به بازگشت روز گذشته "عبدالله عبدالله" رئیس شورای مصالحه ملی افغانستان از دوحه و گفت وگو با رئیس جمهوری و بازگشت دوباره وی به دوحه، احتمال تشکیل دولت موقت در افغانستان را مطرح کرده اند .

پاسخ به این پرسش که آیا مواضع سرکوبگرانه طالبان پس از سقوط در سال 2001 تغییر کرده است یا خیر، کلیدی است برای درک اینکه آیا دستیابی به یک صلح بالقوه با طالبان می‌تواند چشم‌انداز اجتماعی و سیاسی افغانستان فردا را به نحوی ترسیم کند که مورد قبول مردم، ایالات متحده و متحدین ناتو باشد؟

اخیرا برخی از صاحب‌ ‌منصبان حکومتی افغانستان، ایران را به دخالت در امور داخلی این کشور و کمک به گروه طالبان متهم می‌کنند. این افراد یا رسانه‌ها بدون آن که اسناد یا مدرکی در این ارتباط ارائه دهند هر از گاهی این اتهامات را تکرار می‌کنند.

عتیق الله قناعی در یادداشتی می‌نویسد: بی تردید امنیت افغانستان، امنیت ایران و منطقه خواهد بود و همچنان تقویت روابط بیشتر فرهنگی بین دو کشور، تهداب گذاری و مستحکمتر شدن این دو روابط برای نسل جدید خواهد بود تا این پیوند به مرور زمان استحکام بیشتری در خود بپروراند.

عبدالسمیع قریشی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: کشورهای ایران و افغانستان به حکم مولفه هایی همچون جغرافیا، تاریخ، اقتصاد و فرهنگ بر همدیگر تاثیر گذاشته اند و از هم تاثیر می پذیرند.