هدف اصلی ترکیه داعش نیست

مراد یتکین، کارشناس مسائل ترکیه

دلیل اینکه ترکیه، خطر ورود به عملیات نظامی در کشور همسایه خود که بیش از پنج سال است درگیر جنگ داخلی است، را پذیرفت، گزارش های اطلاعاتی رسیده به آنکارا در مورد پیشروی یگانهای مدافع خلق (YPG) به سمت جرابلس، شهر مرزی سوریه بود.
در ساعت ۰۴٫۰۰ بامداد روز ۲۴ اوت، توپخانه ترکیه مواضع دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در داخل و اطراف شهر مرزی جرابلس سوریه را بمباران کرد. این بمباران یک ساعت و ۴۵ دقیقه به طول انجامید. سپس از ساعت ۶:۰۰ تا ساعت۰۶:۳۰، جنگنده های نیروی هوایی ترکیه انبارها و مراکز عملیات داعش در این شهر را بمباران کردند؛ بر اساس گزارش ها جت های ترکیه وارد آسمان سوریه نشده اند و احتمالا با کمک نیروهای ویژه ترکیه که چند روز پیش وارد سوریه شده بودند این عملیات را انجام دادند. سپس هزاران نفر از نیروهای گروه شبه نظامی ارتش آزاد سوریه (FSA) از مرز ترکیه وارد سوریه شدند؛ آنها ابتدا روستاهای واقع در غرب جرابلس و سپس مسیر منتهی به خود شهر را تحت کنترل خود در آوردند. در همین حال، تانک های ترکیه و ماشین های زرهی در حمایت از واحدهای ارتش آزاد سوریه وارد خاک سوریه شدند
هدف از این عملیات، که ” سپر فرات” نام گذاری شد، کنترل شهر جرابلس، درست در نزدیکی مرز ترکیه، از دست داعش بود. تصمیم انجام این عملیات در طول یک جلسه اضطراری در استانبول در ۲۰ اوت گرفته شد.
دلیل اینکه ترکیه خطر ورود به عملیات نظامی در کشور همسایه، که بیش از پنج سال است درگیر جنگ داخلی است، را پذیرفت، گزارش های اطلاعاتی رسیده به آنکارا در مورد پیشروی یگانهای مدافع خلق (YPG) به سمت جرابلس بود. YPG شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) ، شاخه سوری حزب کارگران کردستان (پ ک ک)، است که از سال ۱۹۸۴تاکنون علیه ترکیه مبارزه مسلحانه انجام می دهد. واحدهای YPG بخش غالب نیروهای ارتش دموکراتیک سوریه (SDF) را تشکیل می دهند، که در روز ۱۲ اوت، با پشتیبانی آمریکا و نیروهای هوایی و نیروهای ویژه آن کشور کنترل شهر منبج، در جنوب جرابلس را از دست داعش خارج کرد.
درست پس از کنترل منبج، ترکیه به آمریکا یادآوری کرد که به آنکارا وعده داده است به نیروهای PYD اجازه نمی دهد پس از پاکسازی منبج از داعش در غرب رودخانه فرات باقی بمانند. پنتاگون اعلام کرد که ایالات متحده به وعده خود پایبند است اما به زمان بیشتری نیاز دارد. زمانی که سازمان اطلاعات ملی ترکیه (MIT) گزارش هایی را دریافت کرد که حزب اتحاد دموکراتیک به پیشروی خود به سمت جرابلس برای کنترل آن شهر ادامه می دهد، دولت ترکیه تصمیم گرفت با این اقدام مقابله کند.
جرابلس به سه دلیل عمده برای ترکیه مهم است:
۱- این شهر در سمت غربی رودخانه فرات قرار دارد، جایی که این رودخانه در این ناحیه از خاک ترکیه خارج می شود. این ناحیه نه تنها آخرین منطقه در دسترس برای نفوذ شبه نظامیان داعش به داخل و خارج از ترکیه بود؛ بلکه تنها منطقه مهم تحت کنترل داعش در نوار ۹۱۰ کیلومتری مرز ترکیه با سوریه بود. بیرون راندن داعش از جرابلس می توانست به معنی قطع نمودن تمام مسیرهای اصلی به سمت شمال سوریه، ترکیه و دورتر از آن بود.
۲- شبه نظامیان داعش که از منبج فرار کردند به سمت جرابلس رفته بودند و در نتیجه حضور آنها در مرز ترکیه به درجه بحرانی رسیده بود. دولت ترکیه داعش را مسئول بمب گذاری در جشن عروسی شب ۲۰ اوت در شهر غازی عنتاب می داند. در این انفجار ۵۴ نفر کشته شدند که ۳۰ نفر از آنها کودک بودند. RDX ترکیب انفجاری مورد استفاده در بمب بکار گرفته در این انفجار بود که به گفته افکان علا وزیر کشور ترکیه این انفجار نشان داد ممکن است داعش “کمک های حرفه ای” دریافت کرده باشد که باعث افزایش تهدید داعش علیه ترکیه خواهد شد.
۳- اگر حزب اتحاد دموکراتیک، داعش را از جرابلس بیرون می راند آنگاه احتمالا این حزب به پیشرفت خود به سمت غرب در امتداد مرز ترکیه ادامه می داد تا بتواند به شهر عفرین، (که تحت کنترل همین حزب است) رسیده و بنابراین هشدارهای ترکیه را نادیده می گرفت. ترکیه پیشتر هشدار داده بود که باید حزب اتحاد دموکراتیک در شرق رودخانه فرات باقی بماند و یک «منطقه حائل کردی” در سراسر مرز تشکیل دهد. ترک ها نمی خواستند پس از کنترل جرابلس این بهانه آمریکا را بشنوند که “ببخشید، حزب اتحاد دموکراتیک به ما (درخواست های ما) گوش نداد .”
بنابراین ترکیه به ایالات متحده، روس ها، ایرانی ها، کردهای عراق و سایر طرفین مرتبط اطلاع داد که وارد جرابلس خواهد شد. همچنین این کشور تاکید کرد که قصد ندارد در سوریه باقی بماند، اما می خواهد به ارتش آزاد سوریه در ایجاد یک منطقه ” خالی از داعش “، از جرابلس تا اعزاز، در مرز ترکیه کمک کند. این منطقه ۹۸ کیلومتر عرض و ۴۵ کیلومتر طول خواهد داشت، (برد توپ های هویتزر ترکیه، با نام «طوفان فرتینا،» ۴۵ کیلومتر است).
مقامات ترکیه پیشتر ایده منطقه بدون داعش به منظور ایجاد یک پایگاه عملیات برای شورشیان سوریه و فراهم نمودن منطقه ای امن برای مهاجران آینده را پیشنهاد داده بودند و دقیقا یک سال پیش مقامات آمریکایی با آن موافقت نمودند. اما این اقدام هیچ گاه عملی نشد. ورود روسها به صحنه سوریه در سپتامبر ۲۰۱۵ عملا این اقدام را غیر ممکن ساخت. در عین حال ساقط نمودن یک هواپیمای روسیه بوسیله یک جت ترکیه (خلبان جت ترکیه بعدا به اتهام کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه دستگیر شد) تمام عملیات های ترکیه را به حالت تعلیق در آورد. اما نامه “عذر خواهی” اردوغان به ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، روابط دو کشور را در تاریخ ۲۷ ژوئن سال جاری به حالت عادی بر گرداند، و دیپلماسی پس از این نامه، عملیات ۲۴ اوت را برای ترکیه امکان پذیر ساخت.
منبع: روزنامه حریت