سایه سیاست بر تعمیق روابط اقتصادی ایران و عراق

یک تحلیلگر ژاینی معتقد است، روابط اقتصادی ایران و عراق با صدور نفت خام کرکوک به ایران، عمیق تر شده است که این روابط به سبب سایه دوستی سیاسی دو کشور حاصل شده است.

به گزارش مدار شرقی ـ «ماسانوری توبیتا» تحلیلگر مسائل بین الملل در روزنامه ژاینی نیکی نوشت: روابط همکاری ایران و عراق عمیق تر شده است؛ عراق ماه جاری صدور نفت خام به ایران را از میدان نفتی کرکوک واقع در شمال عراق که یکی از میادین نفتی مهم عراق به شمار می آید، شروع خواهد کرد.

محصولات نفتی عراق از جمله گازوییل از ایران تامین خواهد شد و هر چند در گذشته میان دو کشور ایران و عراق جنگ حکفرما بود، ولی از سال ٢٠١٧ میلادی دو کشور در همکاری در زمینه نفتی توافق و در همین راستا توسعه مشترک میادین نفتی و موارد مشابه آن را بررسی کردند؛ با توجه به چنین توافقی انتظار می رود قدرت نفوذ ایران در عراق گسترش یابد و به نظر می رسد همین امر موجب تحریک آمریکا گردد.

وزیر نفت عراق به تازگی در جمع خبرنگاران گفته است: ماه جاری صدور نفت خام کرکوک به ایران به میزان سی هزار بشکه در روز شروع خواهد شد.

همچنین ایران و عراق اواخر سال ٢٠١٧ میلادی با تبادل محصولات نفتی ایران با نفت خام عراق به میزان حداکثر شصت هزار بشکه در روز توافق کردند که میادین نفتی با ذخایر انبوه همانند کرکوک در عراق به وفور دیده می شود اما با این حال عراق در پالایش نفت خام با کمبود تاسیسات رو به رو است.

کرکوک از سال ٢٠١۴ میلادی پس از اینکه ارتش عراق تحت فشار سازمان افراطی  ‌دولت اسلامی (داعش) آنجا را تخلیه کرد، در کنترل دولت خودمختار کردستان عراق قرار گرفت اما  پس از مدتی دولت مرکزی عراق پیرامون مالکیت کرکوک با دولت خود مختار کردستان درگیر شد؛ دولت خودمختار کردستان سال ٢٠١٧ میلادی رفراندوم  که استقلال کردستان در آن پرسش شده بود، برگزار کرده و بدین ترتیب اختلافات با دولت مرکزی عراق را تشدید کرده است اما در هر صورت در پایان درگیری ها، دولت مرکزی عراق شهر کرکوک را باز پس گرفته است.

این در حالی است که ایران و عراق از دهه ١٩٨٠ میلادی و به مدت هشت سال با یکدیگر جنگیدند و افزون بر این دو کشور پیرامون افزایش تولید نفت خام با یکدیگر رقابت کردند اما با این حال به تازگی میان ایران و عراق روابط دوستی بر قرار شده است.

سال ٢٠١٧ میلادی ایران و عراق توافق کردند به شکل گسترده در توسعه و سرمایه گذاری نفت خام، گاز و پتروشیمی همکاری کنند. مقامات عراقی با سفر به ایران ، مذاکره در خصوص استخراج مشترک میادین نفتی را پیگیری کردند.

اکنون ایران فرصتی را به دست آورده تا عراق کشورش را تهدید نکند؛ ایران در جنگ دهه ١٩٨٠ میلادی شمار بسیار زیادی کشته داده و عراق بخش از خاک کشورش را هم تجاوز کرده است. نا آرامی های داخل کشور عراق به دست داعش عاملی شده است که ایران قدرت نفوذش را در عراق افزایش دهد.

ارتش آمریکا که پس از جنگ عراق در سال ٢٠٠٣ میلادی همچنان استقرارش را در این کشور حفظ کرده بود، سال ٢٠١۴ میلادی از کشور عراق خارج شد و همین امر موجب گسترش یافتن نیروهای دولت اسلامی در عراق شده است.

از سویی دیگر داعش که حتی بغداد را هم تحت فشار قرار داده بود، موجب شد که عراق متکی به سازمان بسیج وابسته به ایران شود. بدین صورت، ایران در مبارزه با دولت اسلامی با عراق همکاری کرده است؛ اکنون که پاکسازی دولت اسلامی خاتمه یافته است، قدرت نفوذ ایران همانند گذشته در عراق باقی مانده است.

بنابراین می توانیم بگوییم در حالیکه که سیاست های خاورمیانه آمریکا در پرده ای از ابهام قرار دارد، عراق فاصله با ایران را کاهش داده است.

به نظر می رسد نزدیک شدن ایران و عراق، حس احتیاط کشورهای مختلف از جمله آمریکا را افزایش داده است؛ ایران در صدد است مسیر دستیابی به دریای مدیترانه را از طریق عراق، سوریه و لبنان تامین کند.

از سوی دیگر آمریکا با ایجاد چارچوبی برای مقابله با گسترش نفوذ ایران دست به کار شده است و در این میان عربستان سعودی و اسرائیل هم به شدت از گسترش قدرت نفوذ ایران ابراز نگرانی می کنند.

پس از اینکه حکومت «صدام حسین» در جنگ عراق سرنگون شد، اختلافات مذهبی در داخل کشور عراق تقویت شده و به دنبال آن دولت مرکزی تضعیف شده است؛ خلاء قدرت در عراق موجب پیدایش گروه های افراطی شده است و این گروه های افراطی بی ثباتی و نا آرامی های خاورمیانه را به بار آوردند و با توجه به اختلافات میان ایران و آمریکا، چنانچه اوضاع عراق بار دیگر نا آرام شود، این نگرانی وجود دارد که ایجاد ثبات در خاورمیانه به مراتب بیش از گذشته دور از دسترس شود.