روابط آنکارا- واشنگتن در سراشیبی سقوط

مدارشرقی- روزنامه اعتماد نوشت: اعمال زور بی‌منطق، در حال نشت کردن به سراسر دنیاست و عامل این اتفاق هم ایالات متحده امریکا به رهبری دونالد ترامپ است. او تلاش می‌کند اهداف خود را در جای جای دنیا با اعمال زور پیش ببرد. تفاوتی ندارد که طرف مقابل متحد باشد یا دوست یا دشمن، تمام چیزی که برای او مهم است خواسته شخصی خود بدون در نظر گرفتن هیچ اصولی است. حالا ترکیه هم با این مشکل مواجه شده است. ترکیه که میراثدار امپراتوری عثمانی پس از فروپاشی آن بود، همواره یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین متحدان ایالات متحده از بعد سیاسی، اقتصادی و به خصوص نظامی شناخته می‌شد. ترکیه همواره پل ارتباطی میان اروپا با آسیا و خاورمیانه محسوب می‌شد. ترکیه بعد از امریکا در ناتو، بزرگ‌ترین ارتش را در اختیار دارد و عملا از نظر کمیت هیچ کشوری در اروپا نمی‌تواند در ابعاد ترکیه قرار بگیرد، از همین رو امریکا و ترکیه دو ستون اصلی نظامی اتحاد ناتو محسوب می‌شوند. اما حالا به نظر می‌رسد، اختلافات این دو متحد به حدی در حال افزایش است که روابط دو جانبه این دو متحد را وارد یک چالش جدی کرده است. به نظر می‌رسد روزهایی که گفته می‌شد رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه مورد تمجید و ستایش دونالد ترامپ قرار دارد به پایان رسیده است و دیگر دو رییس‌جمهور نمی‌توانند با یک تماس تلفنی کوتاه به توافق‌های جدی دست پیدا کنند و حتی بر سر یک موضوع به اشتراک برسند. بحث کشیش امریکایی که توسط ترکیه دستگیر شده است عملا تبدیل به دستاویزی شده است که اوج اختلافات میان دو کشور نمایان شود. اکنون لیست بزرگی از اختلافات روبه روی دو کشور قرار گرفته است که شاید حل شدن آن آسان نیست. از عدم پذیرش درخواست ترکیه برای استرداد فتح‌الله گولن، روحانی سنی از امریکا گرفته تا عدم فروش جنگنده‌های فوق پیشرفته F-٣۵ به ترکیه موجب شده تا اختلافات بیش از هر زمان دیگری نمایان شود و حالا خبر تحریم دو وزیر کابینه ترکیه توسط وزارت خزانه‌داری امریکا تبدیل به چالشی فراتر از حد انتظار شده است. اکنون در داخل ترکیه نیز این انتظار به وجود آمده تا رجب طیب اردوغان برای پاسخ به تحریم‌های ایالات متحده در مورد مقام‌های عالی کشور، دارایی‌های ترامپ در ترکیه از جمله برج ترامپ در استانبول بلوکه شود، اتفاقی که عملا می‌تواند ارتباط میان دو کشور را به یک سراشیبی سقوط سوق دهد. طبق درخواستی که از حزب عدالت و توسعه و شخص اردوغان صورت گرفته باید دارایی‌های متعلق به رییس‌جمهور دونالد ترامپ و اعضای کابینه امریکا در ترکیه بلوکه شود. ترکیه در یک پاسخ اولیه به تحریم وزرای کابینه خود توسط امریکا، عنوان کرد که این اقدام نگرشی تهاجمی است که مشخص نیست چه هدفی را دنبال می‌کند. وزارت خارجه ترکیه روز پنجشنبه در بیانیه‌ای عنوان کرد: این اقدام تصمیمی بی‌اعتبار است که در نظام قضایی ما مداخله می‌کند و به طور جدی به تلاش‌های سازنده برای حل مشکلات بین دو کشور آسیب وارد می‌کند. مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه در توییتر نوشت: تلاش ایالات متحده برای تحمیل تحریم به دو وزیر ما، بی‌پاسخ نخواهد ماند. او همچنین قول داد که ترکیه پاسخی برابر را به امریکا خواهد داد. همچنین سخنگوی حزب خوب ترکیه به رهبری مارال آکشنر در واکنش به این اقدام نیز اعلام کرد که دولت و حزب عدالت و توسعه باید اموال ترامپ را در ترکیه ضبط کنند. گفتنی است حزب خوب یکی از احزاب تازه تاسیس ترکیه است که توانست برای اولین‌بار وارد پارلمان این کشور شود و توانسته با رهبری مارال آکشنر از نفوذ بالایی در ترکیه برخوردار شود و عملا یکی از رقبای حزب عدالت و توسعه محسوب می‌شود.

لازم به ذکر است که مجتمع برج‌های ترامپ واقع در یکی از شلوغ‌ترین مناطق پر رفت و آمد استانبول است که دارای یک فروشگاه عظیم و دو برج ۴٠ طبقه است. یکی از ساختمان‌ها اداری و دیگری مسکونی است. طبق گزارش نیویورک‌تایمز، نه خود ترامپ و نه کمپانی آن صاحب حقیقی برج‌های ترامپ در استانبول نیست. در عوض این ملک متعلق به هلدینگ دوغان است که شریک شرکت ترامپ محسوب می‌شود، گفته می‌شود این شرکت مبلغ ١ میلیون دلار به ترامپ پرداخت کرده تا بتواند از برند او روی این برج استفاده کند. از همین رو نمی‌توان این ملک را متعلق به ترامپ در راستای مسدود‌سازی اموال وی در ترکیه دانست. البته برخی معتقدند که ممکن است این ایده تا حدی اجرایی شود. چرا که اردوغان در یک سخنرانی در ماه ژوئن اعلام کرد که نام ترامپ باید از برج‌های استانبول برداشته شود چرا که این اقدام واکنشی به سخنان و رفتارهای اسلام‌هراسانه ترامپ است.

بحران چرا آغاز شد

ترکیه چندی پیش کشیشی امریکایی را دستگیر کرد که متهم به کمک به افرادی بود که در کودتای نافرجام سال ٢٠١۶ دست داشتند. از همین رو پس از مدت‌ها کشمکش و مذاکره میان امریکا و ترکیه در نهایت چهارشنبه‌شب وزارت خزانه‌داری ایالات متحده اعلام کرد که عبدالحمید گل، وزیر دادگستری و سلیمان سویلو، وزیر کشور ترکیه را تحت تحریم قرار داده و اموال و دارایی‌های آنها را در امریکا ضبط می‌کند. کاخ سفید اعلام کرد که این دو فرد نقش اساسی در بازداشت اندرو برونسون، کشیش امریکایی ایفا کردند.

واکنش ایران به تحریم‌های امریکا علیه ترکیه

محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه ایران یک روز پس از اعلام تحریم‌های امریکا علیه دو وزیر ترکیه‌ای در توییتر خود نوشت: تحریم‌های غیرقانونی ایالات متحده علیه دو وزیر ترکیه که دولت همپیمان امریکاست نشان می‌دهد که نه‌تنها دولت امریکا فشار و اخاذی را به جای سیاست‌ورزی دنبال می‌کند، بلکه اعتیادش به تحریم هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد.