بر اساس اسناد وزارت امور خارجه آمریکا که به تازگی افشا شده، دولت انگلیس بارها از آمریکا خواسته بود در کودتا برای براندازی دولت« مصدق» با این کشور همراه باشد.
به گزارش مدار شرقی به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، با گذشت بیش از شش دهه از کودتای آمریکایی انگلیسی علیه دولت« مصدق»، همچنان اسناد جدیدی از این دسیسه منتشر می شود و این در حالی است که انگلیسی ها همچنان از آمریکا می خواهند از انتشار اسناد مربوط به دخالت این کشور در کودتای ۱۳۳۲ خودداری کنند.
اسناد وزارت امور خارجه آمریکا که به تازگی از طبقه بندی محرمانه خارج شده نشان می دهد، دولت انگلیس در ۱۹۵۲ بارها از دولت آمریکا خواسته بود در کودتا برای براندازی دولت «مصدق» در ایران با این کشور همراه باشد.
به گفته دو نفر از کارشناسان آرشیو امنیت ملی در سازمان فراحزبی تحقیقاتی خصوصی که به این اسناد دسترسی داشته اند، این پرونده ها نشان می دهند، اولین درخواست رسمی و تائید شده دولت انگلیس در اواخر ۱۹۵۲ برای فشار به واشنگتن برای کمک به ساقط کردن دولت «مصدق» صورت گرفته است.
یادداشت های بسیار محرمانه وزارت امور خارجه شامل یک مورد پیشنهاد دولت انگلیس برای ساماندهی کودتا در ایران، بیانگر ابعاد جدیدی از ارزیابی لندن از اوضاع سیاسی ایران و تهدید منافع انگلیس است که در نهایت به کودتای ۱۹۵۳ منجر شد.
خیزش ضد دولتی که تحت حمایت آمریکا و انگلیس نیز بود و به سقوط «مصدق» انجامید، بیش از دو دهه حکومت «محمد رضا شاه پهلوی» را پایدار ساخت و روابط بین تهران و غرب را به تلخی کشاند.
«مالکون بایرن» از آرشیو امنیت ملی و« مارک کاسیوروسکی» از دانشگاه تولین می نویسند: ۱۹۵۲ که دولت «وینستون چرچیل» برای بازیابی سلطه بر صنعت نفت ایران که «مصدق» سال قبل آن را ملی کرده بود، در نظر داشت به هر اقدامی از جمله اقدام نظامی دست بزند.
ماه اکتبر، مقامات انگلیسی و آمریکایی دست کم سه بار برای بررسی چشم انداز ساقط کردن دولت «مصدق» دیدار کردند. «سر کریستوفر استیل» فرد شماره دو سفارت انگلیس در واشنگتن این موضوع را با مقامات آمریکایی که تمایلی به مساله نداشتند، در میان گذاشت.
در سال های اخیر، دولت انگلیس بارها به مقامات آمریکایی فشار وارد کرده تا مانع از دسترسی عمومی به تائیدات رسمی تلاش های لندن برای ساقط کردن دولت «مصدق» شود.
این اسناد که روز سه شنبه منتشر شدند، باقیمانده هزار و هفت صفحه سندی است که به عنوان بخشی از سری های «روابط خارجی آمریکا» به شمار می آیند. بایرن و کاسیوروسکی این اسناد را در مجموعه آرشیو دولتی در پارک کالج در مریلند پیدا کرده اند.
یک ماه پیش از انتشار اسناد وزارت خارجه آمریکا، یادداشت های مربوط به کودتای هزار و نهصد و پنجاه و دو محرمانه طبقه بندی شدند.
اسناد نشان می دهند دولت« ترومن» در ابتدا با درخواست های انگلیس برای لزوم اقدام علیه «مصدق» که دیپلمات ها و مقامات اطلاعاتی انگلیس را چند ماه پیش از ملی کردن صنعت نفت اخراج کرده بود، مخالفت می کند.
بر اساس این اسناد، تا اواخر ۱۹۵۲، انگلیسی ها درخواست خود را اصلاح و بر لزوم مقابله با «مصدق» با عنوان نبرد با کمونیسم در ایران تاکید می کنند. رئیس جمهور «هری ترومن» و «دین اچسون» وزیر امورخارجه وقت آمریکا همچنان از حمایت از کودتا سر باز می زنند و ترجیح می دهند با «مصدق» همکاری کنند.
با این حال «پل نیت» که ریاست شورای سیاست گذاری آمریکا را به عهده دارد، پیشنهاد می کند که طراحان کودتا در ایران ابتدا باید پویشی را علیه آیت الله «ابوالقاسم کاشانی» راه بیندازند.
مقامات انگلیس مودبانه این پیشنهاد را رد می کنند در حالی که می دانستند چند هفته ای بیشتر از دولت «ترومن» باقی نمانده، بر فشارهای خود بر دولت آمریکا برای تصمیم گیری در این خصوص افزودند. براساس یادداشتی به تاریخ سوم دسامبر، بهترین زمان برای کودتا می توانست بهار باشد.