به گزارش مدار شرقی، حملات گروههای تروریستی مانند داعش و جبههالنصره، امنیت جامعه علویان را بهطور جدی تهدید کرده است. این تهدیدات بهویژه در مناطق غربی سوریه، جایی که علویان در اکثریت هستند، نگرانیهای زیادی را ایجاد کرده است.
آینده علویان به شدت وابسته به تحولات سیاسی و نظامی سوریه است. یکی از سناریوهای محتمل، ایجاد یک راهحل سیاسی پایدار است که در آن تمام جوامع سوریه، از جمله علویان، از حقوق برابر برخوردار شوند. در این صورت، علویان میتوانند بهعنوان بخشی از یک جامعه چندفرهنگی و متکثر باقی بمانند.
جامعه بینالمللی میتواند از طریق حمایت از مذاکرات صلح و ارائه کمکهای انسانی، به کاهش تنشها و حمایت از حقوق علویان کمک کند. همچنین، همکاریهای منطقهای برای بازسازی سوریه و ایجاد اعتماد بین جوامع مختلف ضروری است.
برای تقویت همزیستی میان علویان و دیگر جوامع سوریه، باید برنامههای آموزشی و فرهنگی برای ترویج گفتوگوهای بینفرهنگی و مذهبی ایجاد شود. تدوین قوانین مبتنی بر عدالت و حقوق بشر نیز میتواند به کاهش تبعیضها کمک کند.
آینده جامعه علویان سوریه، پس از تحولات سیاسی و جنگ داخلی، بهطور مستقیم به توانایی این جامعه در تقویت انسجام داخلی، ایجاد روابط بهتر با دیگر گروهها و تثبیت جایگاه خود در ساختار سیاسی آینده بستگی دارد. اگر علویان نتوانند خود را با تغییرات جدید سازگار کنند، ممکن است با انزوا یا حتی سرکوب روبهرو شوند.
در این شرایط، اقدامات عملی برای حمایت از حقوق علویان و دیگر جوامع سوریه امری ضروری است.
این در حالی که پیشتر از این و در دوران جنگ داخلی سوریه جنگ داخلی سوریه همچنین بر ساختار اجتماعی علویان تاثیرات عمیقی گذاشته است. بسیاری از افراد علوی بهدلیل تهدیدات امنیتی و اقتصادی، مجبور به ترک خانههای خود و پناه بردن به کشورهای همسایه یا حتی کشورهای دورافتاده شدند.
این مهاجرتها نه تنها باعث کاهش جمعیت علویان در سوریه شده بلکه جامعهای پراکنده و تحت فشار را در کشورهای دیگر شکل داده است. مهاجرت گسترده علویان همچنین به ایجاد شکافهای اجتماعی و دینی در داخل جوامع میزبان منجر شده است. بهویژه در کشورهایی مانند لبنان، ترکیه و اردن، علویان با چالشهایی چون تبعیض و نابرابری روبرو بودهاند.
این امر بر هویت اجتماعی آنها تاثیر گذاشته و موجب تقویت احساس جدایی و انزوای فرهنگی در میان آنها شده است.
در کنار بحرانهای امنیتی و اقتصادی، تهدیدات دینی و سیاسی علیه علویان در سوریه همچنان ادامه دارد. علویان بهدلیل وابستگی به بشار اسد، مورد تنقید و حمله از سوی برخی گروههای سنیگرای افراطی قرار دارند. این گروهها نه تنها علویان را بهعنوان حامیان رژیم اسد میبینند بلکه بهدلیل تفاوتهای مذهبی، آنان را بهعنوان دشمنان اسلام و رقبای مذهبی خود تلقی میکنند.
در این شرایط، حتی در مناطقی که تحت کنترل بشار اسد بود، علویان با تهدیدات امنیتی و سیاسی مواجه بودند.
در سطح داخلی، برخی گروههای سنی و حتی اقلیتهای دیگر، علویان را بهعنوان یک گروه سیاسی و اجتماعی که در مسند قدرت قرار دارد و از آن بهرهبرداری میکند، میبینند و این امر میتواند به دامن زدن به تنشهای بیشتر در سوریه منجر شود.
بهویژه در آینده پس از اسد، این وضعیت ممکن است برای علویان به بحرانهای جدیدی تبدیل شود، چرا که در دوران پس از اسد، ممکن است ساختار سیاسی سوریه تغییر کند و علویان از موقعیت خود در دولت و نهادهای حکومتی کنار گذاشته شوند.
نویسنده: دکتر گلناز سعیدی، عضو هیئت علمی دانشگاه
منبع: مرکز بین المللی مطالعات صلح