امنیت مناطق مرزی با توسعه محوری

با توجه به حساسیت مناطق مرزی برای امنیت داخلی و ارتباطات با کشورهای همسایه، کشورها باید توجه ویژه و خاصی به زندگی مردم مرزنشین باید داشته باشند.

معیشت و اشتغال مرزنشینان یکی از اولویت هایی است که دولت ها هموراه باید به آن توجه داشته باشند، چراکه در صورت گسترش بیکاری و درآمد کم ممکن است نیروی کار را به سمت قاچاق کالا به آنسوی مرزها بکشاند که در صورت گسترش این پدیده ناامنی و بی ثباتی در مناطق مرزی بوجود خواهد آمد.

بوجود آمدن و گسترش پدیده کولبری و سوختبری در مرزهای غربی و شرقی ایران، بر اثر نادیده گرفتن معیشت و اشتغال مرزنشین ها در دهه های گذشته تاکنون بوجود آمده است.

طبق پژوهشی که سازمان تامین اجتماعی در سال ۹۶ تهیه کرده است در چهار استان کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی و سیستان و بلوچستان در مجموع بیش از یکصد و هفتاد هزار کولبر و سوختبر فعال هستند که البته با توجه به افزایش قیمت دلار باید گفت قطعا این آمار اکنون بیشتر شده است .

آسیب‌ها

آسیبی که گسترش پدیده کولبری و سوختبری داشته است از چند جهت قابل بررسی است؛ اول اینکه عادی شدن فعالیتی سخت و خطرناک که هرساله جان تعدادی از هموطنان ما را تهدید می کند را باید نام برد. بسیاری از کولبران در مسیرهای صعب العبود از کوه سقوط می کنند، گرفتار بهمن می شوند، دچار ایست قلبی می شوند، توسط هنگ مرزی کشور همسایه مجروح و یا کشته می شوند و یا اینکه با یک عامل خرابکار اشتباه گرفته می شوند و هدف نیروهای مرزبانی قرار بگیرند.

دومین موردی که در مورد آسیب های وجود شغل کاذب کولبری و سوختبری می توان نام برد، استثمار شدن کولبران توسط باندهای بزرک قاچاق کالاست؛ بطورئیکه سود سرشاری از قاچاق کالا به جیب قاچاقچیانی می رود که در شهرهای بزرگ نشسته اند.

این قاچاق چی ها توسط واسطه های خود در شهرهای مرزی سفارش انتقال کالاها را می دهند و کالای قاچاق توسط کولبران به واسطه ها می رسد و بعد به صاحبان اصلی کالا. این رویه که در دو سه سال اخیر با افزایش نرخ دلار سرعت و گسترش بسیار داشته است، سبب شده تا تولیدات داخلی با مخاطراتی روبرو شود و صادرات و واردات رسمی نیز در کشور تحت تاثیر قرار گیرد.

بسیاری موارد دیده شده که حتی کالای ایرانی که به کشور همسایه صادر شده دوباره توسط کولبران به کشور برگشته است و این مسئله تنظیم بازار و قیمت کالا در داخل را تحت تاثیر قرار می دهد.

طبق اماری که اتاق بازرگانی ایران و عراق اعلام کرده است، بیش از ۳ میلیارد دلار میزان تبادلات تجاری دو کشور است که بخش قابل توجهی از این میزان تبادلات غیر رسمی و توسط قاچاقچیان کالا صورت گرفته است. این مسئله سبب بروز بسیاری از مشکلات اقتصادی در داخل کشور برای تولیدکنندگان و بازرگانان رسمی شده است.

هزینه های امنیتی، مورد دیگری است که باید از مهمترین موارد آسیب های پدیده کولبری و سوختبری دانست؛ باید توجه داشته باشیم که کشور ما با کشوهایی همسایه که اغلب ثبات امنیتی ندارند و کشورهایی مانند عراق، پاکستان و افغانستان در مرکز حکومت هم توان ایجاد امنیت و ثبات پایدار خود را ندارند و قطعا توان کمتری برای کنترل مرزها دارند.

البته می دانیم که ترکیه نیز چند دهه است که با احزاب مخالف خود در مرزهای ایران درگیری دارد و آذربایجان نیز درگیری های داخلی و خارجی بسیار دارد که مرزهایش را تحت تاثیر قرار می دهد، در این شرایط فعالیت گروهک های تروریستی در اطراف ایران، پدیده غریبی نیست اما حرکت یکصد تا دویست هزار کولبر در روز هزینه امنیتی مضاعفی به کشور تحمیل می کند.

به بیان دیگر باید گفت وجود افرادی که بدون مجوز از مرز رد می شوند برای حفظ امنیت کشور توجیه پذیر نیست و پدیده کولبری و سوختبری برای کشور هزینه امنیتی بالایی دارد.

از سویی دیگر تبلیغات سوء دشمنان کشور نیز آسیب دیگری است که پدیده کولبری به همراه داشته است، با کشته شدن کولبران تبلیغات دشمنان نیز آغاز شده و تا مدتها در شبکه های تلویزیونی و شبکه های اجتماعی از این موضوع بهربرداری می شود.

ترند شدن هشتک هایی برای حمایت از کولبران کرد و یا سوختبران بلوچ از نمونه های این معضل است که تا مدتها احساسات جامعه برانگیخته و سعی در ایجاد فاصله بین جامعه و حاکمیت دارد.

پیشنهادات

در این بین به نظر می رسد مهمترین اقداماتی که می توان برای از بین بردن و یا کاهش پدیده کولبری و سوختبری انجام داد ایجاد اشتغال و بوجود آوردن زمینه هایی برای کسب درآمد افراد مرزنشین است.

راه اندازی بازرچه های موقت و دائمی در مرزها یکی از پیشنهاداتی است که مدتهاست مطرح می شود اما تاکنون به دلایل مختلف به سرانجام نرسیده است.

این بازراچه های که قرار بود معافیت معالیاتی چندین قلم کالهای پرفروش در کشور همسایه را  داشته باشد تا رونقی به مناطق مرزی بدهد، تاکنون چندین مرتبه با تصویب و اصلاحیه های دولت روبرو شده است.

چهار بازراچه رسمی در استانهای کردستان و کرمانشاه تعیین شده بود که تاکنون راه اندازی نشدند. اما در آذربایجان غربی به دلایلی از جمله عدم استقبال کشور ترکیه ، امکان راه اندازی بازارچه مرزی در ارومیه را سخت تر کرده است.

ایجاد کارخانه و کارگاههای کوچک و یا تولیدی هایی مانند مرغداری و پروش ماهی می تواند به ایجاد اشتغال و صادرات موارد مورد نیاز کشورهای همسایه کمک کند.

گسترش تولید صنایع دستی مانند فرش و گلیم بافی در نوار مرزی به صادرات این محصولات و ایجاد درآمد برای مرزنشین ها کمک خواهد کرد.

سرمایه گذاری در بخش های مختلف از جمله گردشگری و جذب توریست ورزشی از جمله موارد مهم در سرمایه گذاری مناطق مرزی خواهد بود.

می دانیم که طبیعت زیبا و کوههای پر برف یکی از مزیت هایی است که برخی مناطق مرزی کشور دارد، ایجاد پیست اسکی در ارتفعات کردستان می تواند سالانه بسیاری از ورزشکاران را به این مناطق بیاورد و سرمایه گذاری برای زیرساختهای گردشگری در مناطقی مانند اورامانات مشکل بیکاری منطقه را کاهش خواهد داد.

امنیت با توسعه محوری

مسلم است که هرچقدر مناطق مرزی توسعه یافته تر و پر رفت آمد تر باشد، امنیت بالاتری نسبت به شرایطی دارد که آسیب پذیری منطقه بالاتر است .

همه می دانیم که در مناطقی که برای گردشگر امنیت ایجاد شود و سالانه تعداد زیادی گردشگر را جذب کند، جذب سرمایه گذاری راحتر است و به خودی خود رونق اقتصادی و توسعه اجتماعی بوجود خواهد آمد که در نتیجه امنیت پایدارتری ایجاد خواهد شد.

بنابراین توسعه شهرهای مرزی که از نقطه صفر مرزی دورتر هستند، امنیت پبیشتری را بوجود خواهد آورد و نیروی بیکار منطقه به جای اینکه در نقطه صفر مرزی بدون مجوز در تردد باشد در شهرهای همجوار اشتغال خواهد داشت. بنابراین ایجاد توسعه در شهرهای مرزی حتی با بنگاهها و کارگاههای کوچک اقتصادی هم به اقتصاد و امنیت منطقه کمک خواهد کرد.

بدین منظورمی توان از ظرفیت خیرین داخل و خارج ( ایرانیان خارج از کشور) و صاحبان صنایع داخلی و خارجی می توان بهره برد

همچنین بنگاههای اقتصادی که رسالت خدمت به مستضعفین و اشتغال را در صدر برنامه های خود دارند مانند آستان قدس رضوی ، ستاد اجرایی فرمان حضرت امام ره و بنیاد برکت  ، بنیاد مستضعفان ، کمیته امداد حضرت امام ره ، در این طرح می توانند بازوان قوی فراکسیون توسعه روستایی و اشتغال مرزنشینان در راه رسیدن به اهداف عالیه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باشند.

برای این مهم به دنبال اشتغال زایی و ثروت آفرینی در روستاها هستیم و روستاها باید تبدیل به محل تولید و کار شوند، معتقدیم روستاها مراکز تولید، اشتغال و ثروت آفرینی هستند و باید از این پتانسیل‌ها بیش از پیش استفاده کرد.

اعظم محبی