گداها در خیابانهای دمشق از رانندگان و پیادهها پول و غذا درخواست میکنند. دارو، شیر خشک و پوشک به سختی یافت میشود.
سوریه در حالی روز دوشنبه ۲۵ اسفند، دهمین سالگرد آغاز جنگ داخلی را پشت سر گذاشت که ممکن است بشار اسد همچنان در قدرت باقی بماند، اما میلیونها نفر از مردم فقیرتر شده اند و بیشتر خانوادهها برای تامین وعده غذایی بعدی، در کنار هم سخت تلاش میکنند.
در حالی که اسد برای نامزدی در چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری هفت ساله کشور آماده میشود، برخی میپرسند که آیا او میتواند در مقابل شدت گرفتن اوضاع وخیم اقتصادی در مناطق تحت کنترل خود و خشم مردم دوام بیاورد. وضع کنونی بدترین حالت در دوره ده ساله درگیریها است.
یک زن در دمشق گفت: «زندگی در اینجا تصویری از تحقیر و رنج روزمره است.» شوهر او ماه گذشته کار خود را در یک فروشگاه الکترونیکی از دست داد و اکنون خانواده پس انداز ناچیزی را در اختیار دارند که به سرعت در حال دود شدن است. او میگوید که برای کمک به تأمین مخارج زندگی خود به صورت نیمه وقت تدریس را شروع کرده است. او مانند دیگران از ترس بازداشت، به شرطی که هویتش مخفی بماند صحبت میکند.
او ادامه می دهد: «من به بازار میروم و واقعاً مجبورم به اولویتها فکر کنم و فقط مایحتاج ضروری آشپزی را میخرم. سعی میکنم به چیزهای دیگری که ممکن است فرزندانم دوست داشته باشند نگاه نکنم.»
یک دهه جنگ ویرانی غیرقابل درکی برای سوریه را به بار آورده است. نزدیک به نیم میلیون نفر کشته شده اند و بیش از نیمی از جمعیت ۲۳ میلیون نفری قبل از جنگ، در داخل و خارج از کشور آواره شده اند که بزرگترین آوارگی پس از جنگ جهانی دوم است. زیرساختها به خاک نشسته اند.
در بیشتر دوران درگیری، اسد توانست سوریها را در قلمرو تحت کنترل دولت در برابر فشار اقتصادی غیر قابل تحمل محافظت کند. گاهی اوقات حتی به سختی دولت توانست سوخت، دارو و دیگر ملزومات را تامین و نرخ پول را تقویت کند.
اکنون او با کمک روسیه و ایران در جنگ به یک برتری قاطع دست یافته، تسلطش بر مناطق تحت کنترل تردیدناپذیر است و شورش تا حد زیادی در هم شکسته شده است.
با وجود این، اقتصاد سوریه به سرعت حیرت انگیزی از هم پاشیده است. تحریمهای جدید و گسترده آمریکا در سال گذشته میلادی و بحران مالی لبنان که دروازه اصلی سوریه به جهان خارج است هم ضربه مضاعفی به این کشور زده اند و فساد دولتی، تحریمهای دیگر کشورهای غربی در سالیان گذشته و همه گیری ویروس کرونا هم شرایط را بدتر کرده اند.
«عارف حسین»، اقتصاددان ارشد «برنامه جهانی غذا» در سازمان ملل، میگوید: «وقتی همه این موارد را کنار هم قرار دهید، جای تعجب نمیماند که شاهد افزایش ناامنی غذایی و افزایش گرسنگی باشیم. نه تنها در گستره، به معنای افراد بیشتر و بیشتر، بلکه در عمق، به این معنی که مردم امروز بیش از هر زمان دیگر به گرسنگی نزدیکتر هستند.»
ساکنان مناطق تحت کنترل دولت که با آسوشیتدپرس [2] صحبت میکردند، تصویری شرم آور ترسیم میکنند. قیمتها چندین بار در روز افزایش مییابد. اکنون خانوادهها به «کارتهای هوشمند» الکترونیکی برای تأمین کالاهای یارانهای و سهمیه بندی شده شامل سوخت، کپسول گاز، چای، شکر، برنج و نان متکی هستند. آنها برای گرفتن اجناس در صفهای طولانی منتظر میمانند، اغلب همدیگر را هل میدهند و میجنگند.
در پمپ بنزینها، بعضیها شبها ماشین هایشان را پارک میکنند تا جای خود را در صف حفظ کنند و صبح زود برای پر کردن اتومبیل خود برمی گردند. ساکنین برای جلوگیری از هدر رفتن سوخت، در صورت امکان به صورت اشتراکی از خودرو استفاده میکنند یا پیاده میروند.
جمهوری صفها
او میگوید با وجود افزایش نارضایتی، حکومت اسد تهدید نمیشود چرا که مردم به شدت برای بقای خود مشغول هستند.»آنها وقت ندارند که به هیچ چیز سیاسی فکر کنند. آنها هیچ وقتی ندارند که به انتقال [قدرت]، قانون اساسی یا اصلاحات فکر کنند، زیرا آنها همیشه مشغول هستند.»