ترکیه در ۴ سال گذشته در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، با استفاده از فضای یک جانبهگرایی ترامپ، توانسته است حضور نظامی خود را بیشتر کند. مثل حضور در شمال سوریه، حمله به پ.ک.ک(حزب کارگر کردستان) در شمال عراق و همچنین حضور در مدیترانه و مرزهای قبرس. به نظر میرسد در چهار سال آینده ترکیه تنش کمتری را تجربه کند چرا که احتمال نزدیکی اروپا و آمریکا در راستای چندجانبه گرایی وجود دارد و در شرایطی تقویت روابط فراآتلانتیکی، ترکیه نمیتواند از شکاف موجود در روابط بین آمریکا و اروپا بهرهبرداری کند.
رحمان قهرمان پور
نظام منطقهای خاورمیانه هنوز در مقابل تغییرات خارجی آسیبپذیر است. به عبارت دیگر هنوز قدرتهای بزرگ میتوانند مناسبات منطقه را تحت تأثیر خود قرار دهند.
پس خاورمیانه هنوز آسیب پذیر است و قوام و دوامی ندارد که آمدن یا رفتن یک رئیس جمهور در آمریکا روی آن تأثیر نگذارد. در همین فاصلهای که جو بایدن به ریاست جمهوری آمریکا انتخاب شد، بسیاری از کشورهای خاورمیانه مثل اسرائیل، عربستان و چند کشور دیگر تلاش کردند جهت گیری خود را تغییر دهند.
به نظر میرسد ترکیه هم کشوری باشد که باید جهت گیری خود را تغییر دهد. این کشور به چند دلیل ممکن است با دولت جو بایدن مشکل داشته باشد چرا که جو بایدن از آخرین سفر خود به ترکیه خاطره خوشی ندارد.
بایدن در آن زمان به عنوان معاون باراک اوباما به ترکیه سفر کرده بود و ارتباطش با رجب طیب اردوغان سرشار از طعنه، کنایه و حرفهای تند بود؛ در آن زمان دعوا بر سرفتح الله گولن بود.
فتح الله گولن، نویسنده و مدرس علوم اخلاقی ترک است که در تبعیدی خودخواسته در پنسیلوانیای آمریکا زندگی میکند. بحث بر سر استرداد او از آمریکا به ترکیه بود که دولت اوباما با آن موافقت نکرد. ترکها فکر میکردند جو بایدن نقش مهمی در تصمیم دولت اوباما داشته است. بنابراین بخشی از ارتباط بین ترکیه و آمریکا به رابطه شخصی اردوغان و بایدن بازمیگرد که چندان جالب نیست.
از طرف دیگر، ترکیه در ۴ سال گذشته با استفاده از فضای یک جانبهگرایی ترامپ، توانسته است حضور نظامی و ماجراجوییهای نظامی خود را بیشتر کند. مثل حضور در شمال سوریه، حمله به پ.ک.ک(حزب کارگر کردستان) در شمال عراق و همچنین حضور در مدیترانه و مرزهای قبرس و البته حضور در لیبی. دونالد ترامپ عزم جدی برای افزایش حضور پیرامون ترکیه نداشت و بخشی از این ماجراجوییها به علت عدم حضور آمریکا بود.
در واقع دونالد ترامپ سیاست سابق اوباما مبنی بر عدم دخالت در مدیترانه شرقی را ادامه داد. در نتیجه، این فرصت به ترکیه داده شد که دست به اکتشافاتی بزند که مورد اعتراض قبرس و یونان بود. با آمدن جو بایدن و تأکید او بر چندجانبه گرایی ترکیه آزادی عمل ۴ سال دوره ترامپ را نخواهد داشت.
بنابراین، سعی خواهد کرد خود را با شرایط جدید تطبیق دهد. با آمدن جو بایدن، برخی متهدان سنتی منطقه از آمریکا انتظار دارند که سیاست ترامپ مبنی بر کاهش حضور در منطقه تعدیل شود چرا که بسیاری از این کشورها مثل ترکیه، عربستان، اسرائیل، اردن به حضور مثبت آمریکا در منطقه نیاز دارند.
آمریکا در کویت، قطر، بحرین، عراق و همچنین در ترکیه(در پایگاه اینجرلیک) پایگاه نظامی دارد. به نظر میرسد در چهار سال آینده ترکیه تنش کمتری را تجربه کند چرا که در ۴ سال آینده احتمال نزدیکی اروپا و آمریکا در راستای چندجانبه گرایی وجود دارد و در شرایطی که روابط فراآتلانتیکی تقویت شود، ترکیه نمیتواند از شکاف موجود در روابط بین آمریکا و اروپا بهرهبرداری مورد نظر خود را داشته باشد.