سال ۱۹۲۰ میلادی در سور نخستین پیمان میان نیروهای متفق و امپراتوری عثمانی امضا شد.
به گزارش مدار شرقی [1]، برای تنبیه امپراتوری عثمانی که در جنگ جهانی اول در کنار امپراتوری آلمان و امپراتوری اتریش – مجارستان وارد جنگ شده بود، براساس پیمان سور قلمروی این امپراتوری به منطقه آناتولی که اهالی آن منحصرا ترکتبار بودند، محدود شد. این شلیک تیر خلاص برای پایان حیات امپراتوری عثمانی محسوب میشد.
در آن هنگام، بریتانیاییها و فرانسویها تنگههای داردانل و بسفور و شهر استانبول را تصرف خود داشتند.
همچنین براساس پیمان سور پیشبینی شده بود، ساحل غربی آناتولی به یونانیها داده شود و نیز یک ارمنستان بزرگ مستقل و یک منطقه خودمختار کردنشین در بخشهای شرقی آناتولی ایجاد شوند. به عبارت دیگر حتی سرزمین باستانی عثمانی نیز تجزیه میشد.
سرزمینهای عربنشین امپراتوری عثمانی به نوبه خود تحت قیمومت بریتانیا و فرانسه درآمدند. پیمان خفتبار سور موجب ظهور جنبش ملیگرایان ترک شد.
ملیگرایان و بخش اعظم نیروهای ارتش [2] علیه سلطان محمد ششم دست به شورش زدند.
یونانیها با چراغ سبز متفقین از موقعیت سود جسته تا آناتولی را اشغال کنند.
آنها نیروهای ملیگرای ترک را تا رودخانه ساکاربیا که به دریای مرمره میریزد، عقب راندند.
سرانجام نیروهای ملیگرای ترکیه در ۲۴ ژوییه سال ۱۹۲۳ میلادی در شهر لوزان سوئیس پیمان جدیدی را با متفقین امضا کردند
اما نیروهای ملیگرای ترک ابتدا با کمک بلشویکهای روسیه کشور جدیدالتاسیس ارمنستان بزرگ را از بین برده و قلمروی ارامنه محدود به سرزمین کوچک ارمنستان امروزی در ناحیه قفقاز شد. سپس نوبت به یونانیها رسید.
در ماه اوت سال ۱۹۲۱ میلادی نیروهای ملیگرای ترک پس از یک نبرد سه هفتهای یونانیها را از رودخانه ساکاریا عقب رانده و آنگاه در ۳۰ اوت سال ۱۹۲۳ میلادی موفقیت آنها در جنگ دوملوپینار کامل شد. نیروهای یونانی به سوی دریای اژه عقبنشین کردند.
سرانجام نیروهای ملیگرای ترکیه در ۲۴ ژوییه سال ۱۹۲۳ میلادی در شهر لوزان سوئیس پیمان جدیدی را با متفقین امضا کردند.
براساس پیمان جدید، ترکها تنگههای داردانل و بسفور، شهر استانبول، بخش اروپایی ترکیه و نیز ساحل شرقی دریای اژه را بازپس گرفته و منطقه خودمختار کردها منحل شد.
سلطان محمد ششم که اعتبارش را با پذیرش قرارداد سور از دست داده بود منتظر بازگشت ملیگرایان نشده و در روز ۱۷ نوامبر سال ۱۹۲۳ میلادی به یک کشتی جنگی بریتانیا در بندر استانبول پناهنده شد.
براساس این پیمان خفتبار خاک امپراتوری عثمانی محدود به بخشهایی از سرزمین اصلی عثمانیها آناتولی گردید. امضای این پیمان موجب ظهور جنبش ملیگرایان ترک شد
به این ترتیب، در روز ۱۰ اوت سال ۱۹۲۰ میلادی در سور نخستین پیمان میان نیروهای متفقین و امپراتوری عثمانی امضا شد.
براساس این پیمان خفتبار خاک امپراتوری عثمانی محدود به بخشهایی از سرزمین اصلی عثمانیها آناتولی گردید. امضای این پیمان موجب ظهور جنبش ملیگرایان ترک شد.
این شلیک تیر خلاص برای پایان حیات امپراتوری عثمانی محسوب میشد که سرانجام در روز ۲۳ اکتبر سال ۱۹۲۳ میلادی حکومت امپراتوری عثمانی ملغی شده و در ترکیه حکومت جمهوری برقرار گردید.