دولت ترکیه برای بهبود بخشیدن به اقتصاد خود به هر راه ممکن که بتوان وضعیت اقتصادی کشور را سر وسامان بخشید دست می زند، و داد وستد طلا با کشوری همچون امارات یکی از این راه ها است که البته برای تحلیلگران اقتصادی راهی مرموز و اسرارآمیز تلقی می شود.
به گزارش مدار شرقی [1]، «متین آیدوغان» وبلاگ نویس ترک درباره تجارت مرموز و اسرار آمیز طلا در ترکیه در گزارشی نوشت: با توجه به داده های موسسه آمار ترکیه ، این کشور در ماه مارس ۲۰۱۷ ، صدها قطعه شمش طلا به ارزش ۶۷۸ میلیون دلار را به امارات متحده عربی صادر کرده است. در مقابل ، در همان ماه صدها قطعه شمش طلا به ارزش ۶۹۲ میلیون دلار، یعنی تقریبا همان مقدار وارد شده است.
با توجه به داده های موسسه آمار ترکیه، دراین تجارت عجیب وغریب در چهار ماه اول سال ۲۰۱۷ ، ۲٫۱ میلیارد دلار صادرات و۱٫۹ میلیارد دلار واردات صورت گرفته است. طبق بررسی های انجام شده در سال گذشته، ۹۵ تن طلا به امارات فروخته شده و۱۲۲ تن طلا خریداری شده است.
این داد وستد عجیب و غریب، یعنی فروختن چیزی که خریده ای به همان شخص و یا خریداری چیزی که فروخته ای از همان شخص، به چه معنی است؟ علم اقتصاد چگونه آن را توضیح می دهد؟
درسال های اخیر، تقریبا تمام تجارت ترکیه با امارات بر سر خرید و فروش طلا سپری شده است و ترکیه از امارات متحده عربی۱۲۲ تن طلا خریده و۹۵ تن آن را به همان کشور فروخته است. نام این نوع تجارت چیست؟
یک کشور می تواند کالاهای وارداتی را استفاده کند و بعد از بهره برداری با ارزش افزوده به کشورهای دیگر و یا همان کشور بفروشد. این راهی برای کسب درآمد است. اما چرا باید یک کشور بعد از واردات کالا آن را بدون هیچ گونه پردازش و بهره ای و به همان شکل اولیه دوباره به همان کشور بفروشد؟ در تجارت جهانی چنین خرید و فروشی وجود ندارد. هدف از این کار چیست؟ شمش طلا به طور همزمان خرید و فروش می شود. یعنی در همان ماه و شاید در همان هفته و یا حتی چند روز داد و ستد می شود. نه اینکه امروز خریداری شود و سه ماه بعد فروخته شود. آیا چنین خرید و فروشی در روابط تجارت خارجی جایگاهی دارد؟
این معامله همزمان نشان می دهد که پرداختی انجام نمی شود و فقط بر روی کاغذ قابل مشاهده است. این چه معنایی دارد؟ تاثیر کالایی که هزینه اش دریافت نمی شود چه تاثیری بر تورم کالاها می گذارد؟ ترکیه، کشوری نیست که طلا تولید کند. برای ساخت جواهر طلا وارد می کند. یعنی با این وضعیت عملی انجام می دهد که هیچ سودی ندارد. این ابتکار غیراقتصادی چرا و چگونه به عنوان داده های تجارت خارجی صورت می گیرد؟
آیا این طور معامله و داد وستد مانند داستان «رضا ضراب»است؟
تجارت طلای ترکیه با امارات متحده عربی یادآور دوره تجارت نفت با ایران در برابر طلا است. در سه ماه اول سال ۲۰۱۳ از ایران۲٫۸ میلیارد دلار طلا وارد ترکیه شده بود و حالا این تجارت مرموز و اسرارآمیز طلا توسط ترکیه به این مقدار نزدیک شده است.
ایران با تجارت طلا برای شکستن تحریم ها درسال ۲۰۱۳، از یک طرف با ترکیه و از طرف دیگر با امارات متحده عربی در ارتباط بود. ترکیه در حال حاضر با امارات وارد یک رابطه مشابه همانند اقدام ایران شده است.
۱۷ تا ۲۵ دسامبر سال ۲۰۱۳، با آشکار شدن رسوایی فساد مالی و رشوه خواری در روابط با ایران فردی به نام «رضا ضراب» به عنوان عامل فعال در این جریان شناخته شد. بعد از این فساد که نام برخی از مقامات هم در آن جای گرفت، داد وستد طلا کمتر و این روش متوقف شد. اکنون «ضراب» مطرح نیست، اما تجارت طلا با امارات مطرح است. اگر این تجارت به همین شکل ادامه پیدا کند، ترکیه به همان سطحی که ایران درسال ۲۰۱۳ بود، خواهد رسید.
کارشناسان وتحلیلگران اقتصادی به داد وستد صورت گرفته ، توجهی نمی کنند. زیرا در تاریخ تجارت جهانی چنین نمونه ای وجود نداشته و به دلیل ناکافی بودن اطلاعات موجود در این خصوص ، تجزیه وتحلیل این اقدام تجاری امکان پذیر نیست. چنین برنامه های تجاری – کاربردی اقتصادی گسترده ، بی تردید نیاز به یک بررسی دقیق و تحقیق جامع است.