مذاکرات دمشق و مدیریت خودگردان سوریه؛ بیم ها و امیدها

به گزارش مدار شرقی، مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده میان خودگردانی شمال‌شرق سوریه و دولت دمشق این هفته به‌دلیل ورود فرستاده ویژه ایالات متحده به سوریه به تعویق افتاد، در حالی که تلاش‌ها برای اجرای توافق ۱۰ مارس همچنان به کندی و با پیچیدگی پیش می‌رود.

این درحالی است که دو هیات جداگانه از شمال‌شرق برای مذاکره با دمشق در نظر گرفته شده‌اند، در حالی که دمشق همچنان هرگونه تمرکززدایی را رد می‌کند.

دو هیات جداگانه

قرار بود دور تازه‌ای از مذاکرات میان دولت موقت سوریه و هیاتی از اداره خودگردان کردی روز جمعه آغاز شود، اما به دلیل سفر فرستاده ویژه ایالات متحده به دمشق در روز پنج‌شنبه، به تعویق افتاد. قرار بود در این مذاکرات درمورد اجرای توافقی مهم که در ماه مارس میان احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه و مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، امضا شده بود، گفت‌وگو شود. هنوز تاریخ جدیدی برای مذاکرات اعلام نشده است.

پیش از این دیدار، اوضاع داخلی در شمال‌شرق سوریه آشفته بود؛ دو هیات مجزا آماده مذاکره با دمشق بودند: یکی نماینده اداره خودگردان و دیگری هیاتی ویژه برای گفت‌وگو درباره مسائل کردی. دمشق در این میان بر موضع خود در رد هرگونه بحث درباره تمرکززدایی اصرار داشت.

جامعه بین‌المللی، به‌ویژه ترکیه و ایالات متحده، مذاکرات را از نزدیک دنبال می‌کنند؛ مذاکراتی که هدف آن اجرای توافق ۱۰ مارس و ادغام نهادهای امنیتی و نظامی وابسته به SDF در ساختار دولت دمشق است.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز پنج‌شنبه بر لزوم اجرای این توافق در چارچوب زمانی مقرر تاکید کرد و SDF را به «اتلاف وقت» متهم کرد.

توافق ۱۰ مارس نقطه عطفی برای سوریه بود؛ در پی چند روز خشونت‌های خونین فرقه‌ای در سواحل کشور که ترس از فروپاشی کامل کشور را افزایش داده بود، این توافق، گزینه حل‌وفصل نظامی با بزرگ‌ترین نیروی غیردولتی کشور را منتفی کرد.

بر پایه این توافق، توافق جداگانه‌ای نیز برای محله‌های کردنشین شیخ‌مقصود و اشرفیه در شهر حلب حاصل شد که تبادل زندانیان در آغاز آوریل را در پی داشت. این توافق در حلب به‌عنوان آزمونی برای موفقیت توافق بزرگ‌تر در شمال‌شرق ارزیابی شد.

اما موانع زیادی وجود دارد؛ برخی داخلی‌اند، از جمله اختلاف نظر میان رهبران SDF و AANES درباره توافق، و برخی دیگر ناشی از منافع کشورهایی مانند ترکیه است که در سوریه نفوذ عمیقی دارند و توافق را در برابر تحولات ژئوپولیتیک آسیب‌پذیر می‌کنند.

توافق- SDF دمشق، بر ادغام همه نهادهای غیرنظامی و نظامی در شمال‌شرق سوریه در ساختار دولت، از جمله گذرگاه‌های مرزی، فرودگاه قامشلی و میادین نفت و گاز تأکید دارد.

این توافق همچنین بر حق مشارکت همه سوری‌ها در فرایند سیاسی تاکید کرده، کردها را بخشی جدایی‌ناپذیر از سوریه دانسته و حقوق شهروندی و قانونی آنان را تضمین کرده است. همچنین مخالفت خود را با تجزیه، نفرت‌پراکنی و ایجاد تفرقه در جامعه سوریه اعلام کرده است.

اما این توافق به‌طور مستقیم به حقوق کردها نپرداخته و این موضوع موجب خشم بسیاری از احزاب سیاسی کرد شده است. اداره خودگردان کردی در واکنش، در پایان آوریل کنفرانسی با حضور احزاب کرد برگزار کرد که به تدوین دیدگاه سیاسی مشترک و تشکیل هیاتی مشترک برای مذاکره با دمشق درباره حقوق کردها منجر شد.