ما نباید لبه دیگر قیچی اسرائیل شویم

قاسم محبعلی

مشخصا تفاوت‌های آشکاری بین رفتار دمکرات‌ها و جمهوری خواهان بر سر مسئله اسرائیل وجود دارد و از آنجا که زندگی اسرائیل به نوع حمایت آمریکا بستگی دارد،ترور شهید دکترفخری زاده مانعی از سوی اسرائیل برای بازگشت ایران به مذاکرات برجامی است.اگر اسرائیل نگران بازگشت آمریکا به برجام است، ما نباید لبه دیگر قیچی اسرائیل شویم.

اگر آمریکا به برجام برگردد، تحریم‌های ایران برداشته می‌شود یا دست کم کاهش پیدا می‌کند. از یک طرف، اسرائیل، دونالد ترامپ و همه اعضای کابینه ترامپ و از طرف دیگر بعضی گروه‌های افراطی منطقه مثل القلاعده و طالبان و کشورهایی مثل روسیه و عربستان سعودی از مذاکره احتمالی ایران و آمریکا می‌ترسند و برای ایجاد مانع در توافق احتمالی ایران و آمریکا از هیچ تلاشی فروگذار نخواهند کرد چرا که در صورت مذاکره وضعیت هر یک از نیروهای مذکور به نوعی تغییر می‌کند. کشوری مثل روسیه خواهان بهبودی مناسبات ایران و آمریکا و احیای برجام نیست. باز شدن راه صدور نفت و گاز ایران به ضرر روسیه است. به نظر من بیش از همه نیروهای مذکور اسرائیل و بنیامین نتانیاهو از احیای برجام و توافق احتمالی میان ایران و آمریکا می‌ترسند. بنیامین نتانیاهو از ابتدا امر مخالف برجام بود پس بی‌شک برای مذاکرات و توافقات آینده ما و آمریکا مانع ایجاد می‌کند. نتانیاهو در گذشته همه تلاش خود برای نقض برجام را انجام داده است. عربستان سعودی هم همین رویکرد را دارد.

این کشور در زمان ملک عبدالله که معتدل‌تر رفتار می‌کرد، مخالف برجام بود چه رسد به الآن که بن سلمان و تیمش بسیار افراطی‌تر رفتار می‌کنند. به طور کلی، کاهش بحران ایران و آمریکا منجر به کاهش بسیاری از شکاف‌های منطقه می‌شود. بدیهی است که متضرران از آب گلآلود منطقه ماهی بگیرند. دولت نتانیاهو متهم به فساد و در حال سقوط است.

نتانیاهو نمی‌خواهد دستاوردهایی که از طریق ترامپ کسب کرده را از دست بدهد. نوع عملیات ترور شهید دانشمند محسن فخری زاده شبیه عملیات‌هایی بود که موساد در گذشته انجام داده است. آنهایی که می‌گوید در زمان اوباما دانشمندان ما ترور می‌شدند، نمی‌دانند که کار، کار اسرائیلی‌ها بوده است. اوباما دخالتی در ترور شهدای هسته‌ای ما نداشت. اسرائیلی‌ها در آن زمان می‌خواستند بازی را بهم بزنند و از این طریق ایران را وارد عکس العمل‌های حاد کند تا هر نوع تعامل و مذاکره را ناممکن کنند. بالاک اوباما روابط بسیار تلخی با اسرائیلی‌ها و بنیامین نتانیاهو داشت.

اسرائیل همیشه نگران بهبود رابطه ایران و آمریکا خواهد بود چرا که می‌داند موضع ایران در مقابل رژیم اشغالی تغییر نخواهد کرد. مشخصا تفاوت‌هایی بین رفتار دمکرات‌ها و جمهوری خواهان بر سر مسئله اسرائیل وجود دارد. البته هر دو جناح به موجودیت این کشور قائل هستند اما مسائلی مثل رفتار اسرائیل و چگونگی تأمین امنیت منطقه، سرزمین‌های اشغالی و آینده فلسطین عمیقا مورد اختلاف است. سنای جمهوری خواه چند سالپیش تغییر سفارت از تلاویو به بیت المقدس را تصویب کرده بود اما هیچ دولت دموکراتی در آمریکا دست به این اقدام نزد. بنابراین تفاوت‌های آشکاری در نوع حمایت از اسرائیل وجود دارد. بسیاری در ایران این مهم را درک نمی‌کنند که تفاوت سیاست‌ها در آمریکا برای اسرائیل مهم است. زندگی اسرائیل به نوع حمایت آمریکا بستگی دارد.

اسرائیل نمی‌خواهد هیچ دولتی توسط فلسطینی‌ها تشکیل شود چرا که به محض تشکیل چنین دولتی حمایت‌های جهان اسلام و جهان عرب را به دست آورده و با توجه به رشد جمعیت فلسطینی‌ها بزرگترین تهدید برای اسرائیل به وجود خواهد آمد. بعید نیست که بعضی سیاست‌های دموکرات‌ها موافق با تشکیل دولت فلسطینی باشد. از نظر اسرائیل نباید دولت فلسطین در کرانه باختری تشکیل شود. به نظر اسرائیلی‌ها کرانه باختری سرزمین موعود، است دولت فلسطینی نباید در این سرزمین تشکیل شود. پس تشکیل دولت فلسطین در کرانه باختری، به شکاف‌های داخلی اسرائیل دامن زده و بین تندروهای اسرائیلی و مردم عادی اختلافات عجیبی درمی‌گیرد. هدف کسانی که شهید دکترفخری زاده را ترور کردند، ایجاد مانع برای بازگشت ایران به مذاکرات است. ما باید هشیار باشیم که در بازی جنایت کاران، بازی نکنیم. اگر اسرائیل نگران بازگشت آمریکا به برجام است، ما باید این اتفاق را محقق کنیم. اگر محقق نکنیم، لبه دیگر قیچی نتانیاهو و بن سلمان خواهیم شد.

مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت خارجه