سفر اردوغان به آلمان و تلاش برای بهبود روابط ترکیه با اتحادیه اروپا

روابط ترکیه و اتحادیه اروپا به‌ شدت متاثر از روابط ترکیه با آلمان است. روابط در هم تنیده دو کشور و حجم بالای ترک‌های ساکن آلمان باعث شده است که دو کشور با وجود همه اختلافاتی که دارند، نتوانند به آسانی یکدیگر را کنار بگذارند.

به گزارش مدار شرقی، همین امر موجب شد که رجب طیب اردوغان با وجود همه اختلافاتی که با مقام‌های آلمانی داشت به این کشور سفر کند تا نه تنها روابط میان آنکارا و برلین و حتی در سطح بالاتر ترکیه و اتحادیه اروپا را بهبود ببخشد. اردوغان در سفری سه روزه که به آلمان داشت با آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و فرانک والتر اشتاین مایر، رییس‌جمهور این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد و در روز آخر حضور خود در این کشور یک مسجد را در شهر کلن افتتاح کرد که عملا بزرگ‌ترین مسجد مسلمانان در آلمان به حساب می‌آید.

اما حضور اردوغان کم حاشیه نبود زیرا همان‌گونه که طرفداران اردوغان برای استقبال از او به خیابان‌ها آمده بودند، مخالفانی نیز در خیابان‌ها حضور داشتند و معتقد بودند که اردوغان باید هرچه سریع‌تر خاک آلمان را ترک کند. از همین رو مراسم‌های استقبال از اردوغان تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد. حتی در مراسم افتتاح مسجد نیز به حدی تدابیر امنیتی بالا بود که تک‌تیراندازان پلیس در بالای ساختمان‌ها برای پوشش امنیتی اردوغان حضور داشتند.

با این حال دولت آلمان به این بهانه اردوغان را به آلمان دعوت کرد که نه تنها بتواند روابط دو کشور را پس از کودتای نافرجام سال ۲۰۱۶ در ترکیه بهبود ببخشد، بلکه شرایطی فراهم شود تا تعدادی از شهروندان بازداشتی آلمانی باقی مانده در ترکیه نیز آزاد شوند. اما با وجود دیدارها و حضور امیدوار‌کننده اردوغان در آلمان، اظهارنظرهای مقام‌های مختلف نشان داد که شکاف‌ها میان طرفین برقرار است.

با این حال اردوغان در مراسم افتتاح مسجد در کلن گفت: ما در یک دوره بحرانی یک سفر پربار و موفق به آلمان داشتیم. من تاکید کردم که ما باید اختلافات‌مان را کنار بگذاریم و بر منافع مشترک تمرکز کنیم.

اما حقایقی که از سفر منتشر می‌شود چیز دیگری است. طبق گفته‌های حاضران در مهمانی که توسط فرانک والتر اشتاین مایر، رییس‌جمهور آلمان برای حضور اردوغان ترتیب داده شد. اردوغان، دولت آلمان را متهم کرده که به تروریست‌ها در برابر ترکیه پناه می‌دهد.

برخی متحدان ارشد دولت مرکل عنوان کردند که این دیدار پیش از بحران اقتصادی در ترکیه برنامه‌ریزی شده بود از همین رو هرگونه کمک‌های از سوی آلمان به ترکیه به خصوص پس از تحریم‌های محدود امریکا علیه این کشور رد شده است. نوربرت روتنگ، رییس کمیته روابط خارجی پارلمان آلمان به روزنامه فونکه گفته است: زمان این دیدار اشتباه و خیلی زود بود. روابط ترکیه و آلمان نیز پس از این دیدار بهتر و آسان‌تر نیز نشد.

برخی تحلیل‌ها حاکی از آن است سیگنال‌هایی که مرکل در دیدار با اردوغان مخابره کرد، نشان داد که دو طرف نه تنها مصالحه نکردند حتی به آن نزدیک هم نشدند.

در حال حاضر ترکیه به ‌شدت تحت فشار چالش اقتصادی قرار گرفته و با تحریم‌های محدود ایالات متحده دست و پنجه نرم می‌کند. همچنین در شرایطی درهای آلمان به سوی اردوغان گشوده شد دولت ترکیه با اروپا بر سر استانداردهای دموکراتیک از جمله آزادی مطبوعات و همچنین زندانی کردن شهروندان آلمانی دچار چالش است. همچنین یک روزنامه‌نگار ترکیه‌ای نیز که در ترکیه به جاسوسی متهم شده نیز در آلمان حضور دارد و اردوغان خواهان استرداد او به ترکیه است که مرکل روشن ساخت که با این موضوع مخالف است. مرکل بعد از دیدار دو رهبر در روز جمعه و در یک کنفرانس خبری مشترک گفت: از یک طرف یک علاقه استراتژیک و مشترک به روابط خوب وجود دارد و در سویی دیگر تفاوت‌های عمیق در مورد آنچه دیدگاه در خصوص یک جامعه آزاد، دموکراتیک و باز با ترکیه وجود دارد.

در زمان حضور اردوغان در آلمان نیز تظاهرات گسترده‌ای علیه وی برگزار شد. پرونده جان دوندار، سردبیر روزنامه جمهوریت از جمله موارد اختلافی رییس‌جمهور است. برخی رسانه‌های محلی نیز گزارش دادند که رییس‌جمهور ترکیه تهدید کرده است که اگر در کنفرانس مشترک جان دوندار حضور داشته باشد از حضور در کنفرانس خبری صرف نظر خواهد کرد. دوندار که اکنون در آلمان زندگی می‌کند، در ترکیه به افشای اسناد دولتی متهم شده است و حکم زندان او در ترکیه صادر شده است. او تصاویری را از کامیون‌های حامل سلاح ترکیه به اسم کمک‌های بشردوستانه به سوریه را منتشر کرده بود که برای دولت ترکیه بسیار دردسرساز شد. دوندار نیز در حساب توییتری خود عنوان کرد که پس از تهدید اردوغان در نشست خبری حضور پیدا نخواهد کرد. مرکل در نشست خبری مشترک با اردوغان به این پرونده اشاره کرد و به خبرنگاران گفت که او و اردوغان بر سر این پرونده و حکم صادر شده در خصوص آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند. اما اردوغان عنوان کرد که این فرد در ترکیه محکوم شده است. او یک جاسوس است و اسرار دولتی را منتشر کرده است.این طبیعی‌ترین حق ترکیه است که خواستار استرداد او از آلمان باشد.

با این حال مباحث دو سیاستمدار به این سمت سوق پیدا کرد که آلمان نیز از ترکیه خواست تا شهروندان آلمانی را آزاد کند که یک معترض فضای جلسه را مختل کرد. سپس موضوعات وارد مباحث منطقه‌ای از جمله سوریه و همچنین اقتصاد ترکیه شد.

به گزارش بلومبرگ، آلمان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ترکیه محسوب می‌شود و همکاری گسترده‌ای میان طرفین جریان دارد، از همین رو برنامه‌ریزی شده هیاتی اقتصادی در ماه اکتبر در ترکیه حضور پیدا کنند تا جلساتی را با مقام‌های اقتصادی این کشور داشته باشند. همچنین رهبران دو کشور عنوان کردند که بناست به همراه ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه و امانوئل ماکرون، رییس‌جمهوری فرانسه نشستی چهارجانبه در ترکیه با محوریت موضوع سوریه برگزار کنند.

مرکل و اردوغان با این حال تلاش کردند تنش‌ها را پس از دو سال کاهش دهند. مقام‌های آلمانی، دولت ترکیه را متهم کردند که از روش‌های نازی‌ها برای توقف مخالفان خود استفاده می‌کنند. از طرفی ترکیه و امریکا به عنوان دو عضو اصلی ناتو روزهای بدی را در روابط خود سپری می‌کنند و آلمانی‌ها نمی‌خواهند تعهد ترکیه به ناتو به عنوان دومین قدرت نظامی این اتحادیه خدشه‌دار شود و به نحوی نیز قصد دارند اثرات جنگ اقتصادی امریکا علیه ترکیه نیز کاهش یابد و ترکیه را در بلوک غرب از دست ندهند. همچنین بحث پناهجویان سوری هنوز موضوع داغی است که اروپایی‌ها برای کمتر کردن اثر آن بر این اتحادیه مجبور به همکاری جدی با ترکیه هستند.

با این حال در شرایط کنونی مرکل نمی‌تواند پافشاری‌های زیادی در ارتباط با ترکیه در خصوص اصول‌های اروپای داشته باشد. زیرا اکنون ۸/۲ میلیون ترکیه‌ای در آلمان زندگی می‌کنند و تقریبا ۷ هزار کسب و کار آلمانی در ترکیه مشغول به همکاری در این کشور هستند. اما جامعه آلمان به دلیل ارتباط تنگاتنگ با ترکیه نگران شرایط سیاسی و دموکراسی در ترکیه هستند. یک نظرسنجی در FG Wahlen نشان داد که ۹ نفر از ۱۰ آلمانی دموکراسی در ترکیه را در معرض تهدید می‌بینند. واقعیت آن است که روابط تخریب شده میان آلمان و ترکیه با یکدیگر به سادگی بازسازی شود و دیدار اردوغان همه آنچه طی سالیان اخیر رخ داده را به ورطه فراموشی بسپارد.