روابط تهران_دمشق در فصل بازسازی سوریه

گذر سوریه از بحران هشت ساله، این کشور را افزون بر اصلاحات سیاسی در مسیر بازسازی زیرساخت ها قرار داده است؛ پروسه ای پر هزینه و زمان بر که همانند دوران جنگ باعث شده مقامات سوری بار دیگر به همکاری با ایران چشم بدوزند.

به گزارش مدار شرقی، حدود هشت سال از سال ۲۰۱۱ میلادی و آغاز بحران سوریه می گذرد؛ بحرانی که طی آن بیش از ۵۰۰ هزار کشته و ۱۲ میلیون نفر آواره شدند. اینک که سایه شوم جنگ و تروریسم از سر سوریه کنار می رود، آوارگان و پناهجویان سوری راه کشور خود را در پیش گرفته اند.

به نوشته ایرنا، در چنین شرایطی است که بیش از هر موضوعی، ضرورت اصلاحات در حوزه های مختلف احساس می شود و «بشار اسد» رئیس جمهوری سوریه از ماه ها پیش در این وادی قدم نهاده است. سفر او به تهران و دیدار با مقام معظم رهبری و حجت الاسلام «حسن روحانی» رئیس جمهوری کشورمان نیز در این راستا قابل ارزیابی است.

رهبر انقلاب در دیدار با اسد، رمز پیروزی سوریه و به شکست کشاندن آمریکا و مزدوران منطقه‌ای آن را استقامت رئیس‌جمهور و مردم سوریه و پافشاری آنان بر مقاومت خوانده و تاکید کردند: جمهوری اسلامی ایران، کمک به دولت و ملت سوریه را کمک به حرکت و جریان مقاومت می‌داند و از صمیم قلب به آن افتخار می ‌کند.

همچنین در دیداری که بین روحانی و همتای سوری او انجام گرفت تدام همکاری های تهران-دمشق در صدر مسائل قرار داشت و روحانی با اشاره به اهتمام و جدیت ایران برای همکاری و کمک به دولت سوریه در روند بازسازی و تثبیت امنیت و آرامش این کشور، تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران همچون گذشته در کنار مردم و دولت سوریه خواهد بود.

اسد اما هدف از سفر خود به تهران را «ابراز قدردانی» از حمایت‌ های برادرانه رهبری، دولت و ملت ایران عنوان کرد که گام های بلندی در مسیر مبارزه با تروریست ‌ها و حفظ امنیت در سوریه و منطقه برداشته اند.

از آغاز شکل گیری بحران سوریه، تهران دائما بر حفظ تمامیت ارضی و استقلال این کشور تاکید می ورزید و از هیچ کوششی در این راه فروگذار نکرد چرا که از پیامدهای تعمیق اختلافات و تنش ها در سوریه نگران بود. 

هنوز چند ماه از آغاز بحران سوریه نگذشته بود که ارتش آزاد سوریه (FSA) اعلام موجودیت کرد و متعاقب آن بستر برای شکل گیری و افزایش تحرکات گروه های تروریستی دیگر همچون «جبهه النصره»، «داعش» و غیره فراهم شد.
با ورود بازیگران خارجی اعم از منطقه ای و غربی به این کشور، بحران سوریه به کلاف سردرگمی تبدیل شد که امیدها نسبت به باز شدن آن به تدریج رنگ می باخت.

نابودی گروه تروریستی داعش در جبهه های مختلف و کند شدن شمشیر دیگر گروه های تروریستی، فرصت را برای قدرت نمایی دولت اسد و کشورهایی چون ایران و روسیه که به دعوت او وارد کارزار شده بودند، فراهم کرد.
همچنین در سلسله نشست هایی که تاکنون در آستانه و سوچی با هدف حل وفصل کامل اختلافات سوریه برگزار شده، تلاش های چشمگیری برای برون رفت از این بحران انجام گرفت. امروز قانون اساسی و انتخابات آزاد دو موضوع مهمی است که برای حل وفصل کامل تنش ها در سوریه و ورود به مرحله اصلاحات ضروری به نظر می رسند.

در ارتباط با قانون اساسی لازم به یادآوری است که در ماه دسامبر گذشته، وزرای خارجه روسیه، ایران و ترکیه در شهر ژنو سوئیس به توافقی مبنی بر برگزاری جلسات کمیته تدوین قانون اساسی جدید سوریه دست یافتند. 

در زمینه انتخابات آزاد نیز بنا بر آن گذاشته شده تا انتخاباتی سراسری در سال ۲۰۲۱ برگزار شود؛ انتخاباتی که برای نامزدی اسد محدودیتی در نظر گرفته نشده است. افرادی چون «میخائیل بوگدانف» فرستاده رئیس جمهوری روسیه به خاورمیانه صراحتا تاکید دارند همانند انتخابات سال ۲۰۱۴ که اسد با کسب ۸۸٫۷ درصد آرا با قاطعیت پیروز شد، بی تردید در سال ۲۰۲۱ نیز وی برای بار دیگر در این سمت ابقا خواهد شد. 

آن چه در شرایط کنونی برای اسد به عنوان رئیس جمهوری رسمی سوریه ضروری به نظر می رسد، «بازسازی» این کشور است که هزینه آن حدود ۴۰۰ میلیارد دلار برآورد می شود. 

از آغاز جنگ تاکنون زیرساخت‌ های اساسی همچون شبکه‌ های آب و فاضلاب، نیروگاه‌ های برق، بیمارستان ‌ها، مدارس، دانشگاه‌ ها، واحدهای مسکونی و حتی در برخی نقاط چاه‌ های نفت و گاز هم تخریب شده‌ اند. با توجه به عمق فاجعه، از نگاه سازمان ملل بازسازی سوریه، دست کم ۵۰ سال زمان می برد.

هر چند به گفته «ایمن سوزان» معاون وزیر امور خارجه سوریه شمار شرکت خارجی که در زمینه بازسازی زیرساخت‌ها شروع به کار خواهند کرد به ۴۰۰ می رسد اما اسد توجهی ویژه به همکاری با ایران دارد؛ تمایلی که در سفر وی به تهران نیز آشکارا احساس می شد. تاکنون توافقنامه های زیادی برای بازسازی سوریه در زمینه های سرمایه‌ گذاری در حوزه نفت، برق، انرژی و دیگر حوزه ‌های صنعتی بین مقامات دو کشور به امضا رسیده است. 
در کنار اهمیت چنین همکاری هایی برای سران دمشق، کارشناسان اقتصادی بر اهمیت این گونه همکاری ها برای تهران نیز تاکید می ورزند. از نگاه آنان همکاری تهران با دمشق در بازسازی سوریه به منزله صادرات خدمات فنی و مهندسی خواهد بود ضمن این که به صادرات کالاهای ایران نیز در شاریط تحریمی کمک خواهد کرد.