تصمیماتی که برای ترکیه چالش برانگیز است

رئیس جمهور ترکیه در حالی از عالی ترین نهاد مذهبی در کشورش انتقاد می کند که کارشناسان و تحلیلگران هنوز دلیل واضح این اقدام «اردوغان» را نمی دانند، اما باید منتظر ماند و نتایج بعد از این را مشاهده کرد.

به گزارش مدار شرقی، «مورات یتکین» نویسنده و تحلیلگر روزنامه حریت در گزارشی درباره روی کار ماندن حزب حاکم ترکیه و رفتار سران این حزب با حزب اپوزیسیون، نوشت: به نظر شما رئیس جمهور «اردوغان» از جمله های رهبر حزب مخالف که چندی پیش در سخنانی گفته بود “ما در حال ایجاد یک دولت جدید هستیم که رهبر آن «اردوغان» است “، خوشحال شده است یا خشمگین؟ پاسخ به این سوال را از چند وجه می توان بررسی کرد.
اول از همه؛ نگاهی به انتقاد «اردوغان» از نهاد مذهبی دیانت در ۵ ماه اوت بیاندازیم. این نهاد مذهبی، یکی از نهادهایی بود که دولت «اردوغان» اهمیت زیادی به آن می داد. یکی از سازمان های دولتی که از سال ۲۰۰۲ به قدرت رسیده و بسیار راحت با وی همکاری کرده است. بودجه و پرسنل آن از بسیاری از وزارتخانه ها بیشتر است، مسئولانش در روز پنج بار با مردم عادی تماس مستقیم دارند و از این جنبه نیز موثرتر از بسیاری از وزارتخانه ها است.
«اردوغان» در انتقاد از سازمان مذهبی دیانت، گفت: این سازمان به خصوص در مطالعات مناطق شرق و جنوب شرق خیلی عقب است. انتقاد وی به دو مسئله بود، یکی ناتوانی در جلوگیری از ورود «فتح الله گولن» و حامیانش به سیستم و مسئله بعدی مربوط به کردها می شد. وی این جملات را تنها پس از پنج روز از کناره گیری «محمت گورمز» رهبر سازمان مذهبی دیانت ، مطرح کرد. « محمت گورمز» ۷ سال پیش در سال ۲۰۱۰، با انتخاب «اردوغان» به این مقام منصوب شده بود و تا قبل از کناره گیری از سمتش، مورد تمجید وستایش واقع می شد.
باید دید چه رابطه ای بین استعفای « محمت گورمز» در ۳۱ جولای وسخنان انتقاد آمیز «اردوغان» از نقش دیانت در توسعه« فتح اللهیان» وجود دارد؟
شورای عالی نظامی وجود داشت. چند سال پیش از این، در میان ۱۵ ژنرال و دریاسالار، به عنوان افراد غیر نظامی، تنها نخست وزیر و وزیر دفاع ملی می نشستند، که تصویر خوبی به نمایش نمی گذاشت. اما در حال حاضر، تقریبا همه وزرا، عضو شورا هستند و مانند کودکان با چهره شادشان، در شورای عالی نظامی شرکت می کنند. سربازان، با چهره های خشن و سه فرمانده نیرویی که در حال بازنشسته شدن هستند و حضور رئیس ستاد کل ارتش «هلوسی آکار» در این میان برجسته تر است و نام این شورا، شورای نظامی است.
نشست این شورا که ۴ ساعت به طول انجامید، رکورد تازه ای را ثبت کرد و آن هم بحث بر سر تصمیم گیری برای انتصاب دریابان «عدنان اوزبال» به سمت فرماندهی نیروی دریایی، به جای «امیرالبحر» و دریا سالار «ویسل کوسله» بود. «ویسل کوسله» از افسرانی بود که فتح اللهیان با حیله وی را به زندان برده بودند. دولت در یک تصمیم سیاسی دریابان را فرمانده نیروی دریایی کرد. چرا باید شخصی که در رتبه ای بالاتر قرار دارد یعنی «ویسل کوسله»، بدون بازنشسته شدن ویا فشار برای استعفایش، در سمتی در رتبه پایین تر قرار داده شود؟ اگر پشت این تصمیم علتی وجود داشته باشد که هنوز اعلام نشده است، این را می توان یک ضعف جدی مدیریتی برشمرد!
صبح روز بعد جلسه شورا، « بنعالی ییلدریم» نخست وزیر، در آنت کابیر بر سر قبر «مصطفی کمال آتاتورک» به جای خبردار ایستادن، دستهایش را رو به آسمان گشود و فاتحه خواند. این تصویر هرچند انتقادهای بسیاری را دربرداشت اما به نظر«بنعالی ییلدریم»، این گونه ای از ادای احترام بود. شاید هم تلاشی برای آشتی دادن گروهی بود که از کودکی با «آتاتورک» دشمن بوده اند. تنها چند روز پیش در شهر شانلی اورفه، یعنی مکانی که «اردوغان» دیانت را سرزنش کرده بود، یک دستفروش با داس خود به مجسمه «آتاتورک» حمله کرده بود. در آینده این نوع اعمال تحریک آمیز، دولت حزب عدالت وتوسعه را با مشکلات بیشتری مواجه خواهد کرد.
به سخنان عضو سابق هیات مدیره تصمیم گیری مرکزی حزب عدالت و توسعه، «آیهان اوآن» در شب ۳ اوت در سی ان ان ترک بپردازیم که گفت: ما در حال ایجاد یک دولت جدید هستیم که رهبر آن نیز «اردوغان» است.
«آیهان اوآن» از افرادی بود که در سال ۲۰۱۰ ، پیش از رفراندوم قانون اساسی، کمپین “کافی نیست، اما بله” را هنگامی که «فتح الله گولن» گفت: مرده هایتان را هم از قبربرخیزانید و بیاورید، به راه انداخته بود. احتمالا به عنوان پاداش این کارش هم، وی را عضو هیات مدیره کمیته مرکزی حزب عدالت وتوسعه کردند.
حزب عدالت و توسعه ابتدا انتقادهای حزب جمهوری خواه خلق را نادیده گرفت. رهبر حزب حرکت ملی دولت باغچلی هم شروع به نوشتن توئیتها در توئیتر کرد. هیچ کدام از دروغ ها و صحبت های «آیهان اوآن» تاثیری نداشتند و در نهایت دولت «باغچلی»، «اردوغان» را برای صحبت فراخواند.
– ابتدا « ماهر اونال» سخنگوی حزب حزب عدالت وتوسعه اظهار داشت: «آیهان اوآن» نظر خود را مطرح کرده است. رهبر دولت جمهوری ترکیه، «آتاتورک» است.
سپس« ییلدیریم» نخست وزیر ترکیه گفت: آیا شوخی می کنید؟ دولت در۲۹ اکتبر سال ۱۹۲۳ تاسیس شد و به حزب ما متصل نیست.
« جمیل چیچک» سیاستمدار با تجربه و رئیس سابق مجلس و وزارت دادگستری ،به نمایندگی از طرف حزب عدالت و توسعه «آیهان اوآن» را حرمت شکن و ناشکر خواند و افزود: نمی دانم چرا تلویزیون ها سخنان این شخص را پخش می کنند؟
«اردوغان» نیز در این خصوص گفت: کسانی که می خواهند دولت جدیدی تاسیس کنند در پنسیلوانیا هستند. یک دولت وجود دارد و آن هم جمهوری ترکیه است. بقیه اظهارات گزاف و بیهوده اند.
در نتیجه می توان گفت: دولت «باغچلی» با یک حرکت خود، «اردوغان»، «ییلدیریم» و «اونال» را مجبور کرد تا بیانیه خود را اصلاح کنند. این تحولات به ما نشان می دهند که «اردوغان» و حزبش برای کسب ۵۰ درصد آراء دیگر و برنده شدن مجدد در انتخابات پیش رو، تا چه حد به پشتیبانی حزب حرکت ملی نیازمندند. علاوه بر این رهبر حزب حرکت ملی، مرز امتیازاتی را که می تواند در این هدف ۵۰ درصدی «اردوغان» و حزبش، از آرای اسلامگرایان راستگرا ، حزب محافظه کار و جوامع بگیرد را تعیین کرد. با آشکار شدن دولت واحد ، «آتاتورک» و سکولاریسم برجسته تر شدند. حالا به اظهارات مذهبی «اردوغان» در ۵ اوت، با این چشم نگاه کنید.
با آشکار شدن سیگنال های نوسازی حزب عدالت و توسعه که «اردوغان» وعده داده بود، تلاش های افراد حاضر در حزب، برای حفاظت از جایگاه خود و همچنین رقابت بین گروه ها و جماعتی که قرار است ۵۰ درصد آرای دروغین را در انتخابات ۲۰۱۹ تشکیل دهند، برای گرفتن نقشی در این صحنه، افزایش خواهد یافت. این رقابت زمینه ای است برای شروع تحرکات جدید «اردوغان» و حزبش.
در واقع اینگونه به نظر می رسد ، «اردوغان» که برای استراحت به زادگاهش استان ریزه رفته است، هنگامی که بر سر کارش بازگردد، قرار است تصمیم گیری های بحرانی انجام دهد. قابل پیش بینی است که این تصمیمات در چارچوب اتحاد سیاسی برای انتخابات سال ۲۰۱۹ و بدون عصبانی کردن حزب حرکت ملی و با هدف جمع آوری آرای راستگرایان و جوامع، خواهند بود. یکی از این راه ها سیاست خارجی است. اقداماتی برای برجسته کردن مجدد ارتش به عنوان مثال، انجام یک عملیات جدید!
در سیاست داخلی هم انجام اقداماتی برای بدام انداختن حزب اپوزیسیون جمهوری خواه خلق، مثلا باز کردن دوباره موضوع مجازات اعدام (دقیقا قبل از برپایی کنفرانس عدالت). اما انتقاد از دیانت، کاملا با اینها متفاوت و خارج از موضوع است. بنابراین باید آگاه باشیم؛ چون این نشان می دهد که موضوعات دیگری هم مطرح خواهند شد!