تشکیل گروه I2U2 برای گسترش همکاری های اقتصادی یا جنگ پنهان آمریکا و چین؟

به گزارش مدار شرقی، اسرائیل، هند، امارات و آمریکا، به مناسبت یکمین سالگرد «توافق ابراهیم» در اکتبر۲۰۲۱ چهارضلعی را که به اختصار «I2U2» خوانده می شود در راستای تعاملات ژئواکونومیک و با تمرکز بر سرمایه گذاری های مشترک در شش حوزه از جمله آب، انرژی، حمل و نقل، فضا، سلامت و امنیت غذایی تشکیل دادند.

اجرای پروژه های مشترک توسط بخش های تجاری این چهار کشور با هدف کاهش انتشار کربن و پیشرفت در زمینه مراقبت های بهداشتی و فناوری های سبز در اولویت قرار دارد.

ضمن اینکه این گروه تلاش های را برای حضور مسلط بر فضا به جهت غلبه بر چالش‌های محیطی و تغییرات آب و هوایی و پیشبرد همکاری در کاربردهای داده های فضایی برای منافع بشریت با امضاء «توافقنامه آرتمیس» در دستور کار قرار دادند.

گروه«I2U2»  منعکس کننده تغییرات در چشم انداز ژئوپلیتیکی منطقه است. در این خصوص ایالات متحده«I2U2»  را به عنوان مکانیزمی برای گسترش زیرساخت های سرمایه گذاری و اجرای پروژه های خود با همکاری شرکایش در خاورمیانه و جنوب آسیا و رقابت با طرح های مشابه چین می بیند.

از این رو حضور ایالات متحده در این گروه بخشی از رقابت گسترده با پکن بر سر نفوذ اقتصادی جهانی است. در همین حال، هند، اسرائیل و امارات متحده عربی فرمت«I2U2»  را فرصتی مناسب برای تعامل با واشنگتن در سطح بالا و نشان دادن افزایش قدرت منطقه ای و ابتکارات دیپلماتیک خود در نظر می گیرند.

آنچه که مشخص است در سال های اخیر امارات و اسرائیل نزدیکترین روابط تجاری را به خصوص در حوزه تجارت و فن آوری های دیجیتال با پکن در خاورمیانه ایجاد کرده اند و از آن سو ایالات متحده همواره سعی کرده تا این دو کشور را برای کاهش سرمایه‌گذاری چین در بنادر و شبکه‌های مخابراتی خود تحت فشار قرار دهد.

در این بین هند و آمریکا در یک راستا قرار گرفته اند و مشخصا نگران طرح کمربند- جاده چین هستند و تلاش می کنند مکمل های را برای برون رفت از این تله چین ایجاد نمایند که ایجاد «کریدور هند-عرب-مدیترانه» در این راستا قابل ارزیابی می شود.

بی شک تشکیل گروه«I2U2»  را می توان مقدمه ای برای گسترش شبکه تجاری در قالب کریدور هند-عرب-مدیترانه ای در نظر گرفت. این کریدور استراتژیک که جزو بزرگترین پروژه ژئواکونومیک در سطح بین الملل به شمار می آید که بنادر بمبئی و جواهر لعل نهرو در هند را به بنادر جبل علی دبی، حیفا اسرائیل و پیرئوس یونان متصل می کند.

این کریدور مستقیما دیگر کشورهای منطقه به خصوص ایران را تحت تاثیر قرار می دهد.

لازم به ذکر است مشارکت چندجانبه بین هند، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و اسرائیل در قالب کریدور هند-عرب-مدیترانه ای، منجر به تدوین پروژه کریدور غذایی هند و خاورمیانه شده است. این کشورها تمایل دارند تا هند را به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ گندم جهان پس از چین با منطقه خاورمیانه مرتبط کنند تا از پیامد بحران های غذایی جلوگیری و امنیت غذایی خود را تضمین نمایند.

هند نیز تمایل دارد به عنوان سبد نان منطقه خاورمیانه شناخته شود؛ از این رو، امارات متحده عربی و عربستان سعودی سرمایه گذاری قابل توجهی در بخش نوسازی کشاورزی و سیستم مدیریت آب هند انجام داده اند.

با توجه به اینکه «I2U2» اولین قالبی است که در آن هند با اسرائیل و یک کشور عربی دیدار کرده است خواهد توانست فرصت بیشتری را برای هند فراهم کند تا همکاری های سه جانبه خود را با امارات و اسرائیل تقویت نماید.

در این راستا اسرائیل برای اولین بار در مانور بین المللی دریایی چندجانبه به رهبری آمریکا در غرب اقیانوس هند به همراه هند و امارات متحده شرکت کرد و توانست محدودیت های امنیت دریایی اش را در ایندو-پاسیفیک مورد ارزیابی قرار دهد.

البته بزرگترین چالش پیش روی«I2U2»  این است که به طور گسترده اعضای آن دیدگاه های استراتژیک متفاوتی دارند.

بدین ترتیب در حالی که آمریکا و هند، چین را مهم‌ترین رقیب خود می‌دانند، امارات و اسرائیل آن را شریکی مهم می‌دانند.

به عنوان مثال، احتمالا امارات با تلاش های ایالات متحده برای کاهش سرمایه گذاری های چین در بخش زیرساخت و فناوری مخالفت خواهد کرد و از آن سو علیرغم  نگرانی مشترک هند و ایالات متحده در مورد چین، واکنش آرام دهلی نو به مشارکت برای زیرساخت ها و سرمایه گذاری جهانی نشان می دهد که ایالات متحده ممکن است برای جذب شرکای بدبین تلاش کند، حتی اگر روابط سازنده ای با آنها در کشورهای دیگر داشته باشد.

به هر حال درگیری های جاری در غرب آسیا بر«I2U2»  سایه افکنده است به طوری که تقریبا یک سال است که به دلیل حمله اسرائیل به غزه، هیچ نشستی برگزار نشده است.

هند رویکرد «صبر کن و تماشا» را در این مورد اتخاذ کرده است زیرا نمی‌خواهد تعادل و توازن خود را در منطقه برهم بزند.

ضمن اینکه نمی‌توان انتظار داشت که امارات با اسرائیل گفت‌وگو کند، آن هم در زمانی که در مرکز درگیری‌ها در خاورمیانه قرار دارد و کشورهای مسلمان تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

البته این یک موضوع حساس است و به نظر نمی رسد امارات در حال حاضر علاقه ای به آغاز گفت وگوها در خصوص«I2U2» داشته باشد. بدین ترتیب موفقیت«I2U2» به حل و فصل وضعیت غرب آسیا بستگی دارد و باید دید در صورت ادامه بحران، آمریکا و اسرائیل چه موضعی در قبال این گروه اتخاذ می کنند.

نویسنده: دکتر مریم وریج کاظمی، پژوهشگر مسائل بین الملل

منبع: مرکز مطالعاتی صلح