باز پس گیری منبج و چالش های ترکیه

باز پس گیری منبج، شهر کرد نشین شمال سوریه مفهومی متفاوت برای ترکیه خواهد داشت. این شهر که در شمال سوریه واقع است بعد از آزاد شدن از دست نیروهای داعش به کنترل نیروهای نظامی کرد سوریه ( YPG ) درآمد و این مسئله قدرت گرفتن نیروهای کرد و وسعت مناطق در اختیار آنان را در پی دارد.

به گزارش مدارشرقی به نقل از کردپرس، «گورجان » نویسنده و تحلیل گر ترک در گزارشی که در نشریه « siyasihaber » منتشر شد آورده است، ترکیه باید در کوتاه مدت بە پاسخی فوری برای این مسئله داشته باشد.
این گزارش می افزاید: شهر منبج واقع در شمال سوریە کە بە عنوان دروازەی دولت اسلامی عراق و شام بە سوی ترکیە و دنیا از آن نام بردە می‌شد، دیگر بە کنترل نیروهای دموکراتیک سوریە متشکل از کردها و عربها، درآمدە است.
نیروهای دموکراتیک سوریە پس از عملیاتی کە قریب بە ٧٠ روز بە طول انجامید، نهایتا شب جمعە وارد مرکز شهر شدند.
شهر واقع در غرب رودخانەی فرات و حومەی آن، در حین درگیریها بە عنوان “گرمترین نقطەی دنیا” معرفی شدە بود. منبج از مرز ترکیە یک ساعت و از رقە کە بە عنوان قلعەی داعش در سوریە شناختە می‌شود، دو ساعت دور است.
حمایتهای هوایی ائتلاف ضد داعش از طریق پایگاه هوایی انجرلیک، در بازپس گیری این شهر از چنگ داعش، مٶثر بودە است.
تفاوت نظر با آمریکا
روابط ترکیە – آمریکا کە پس از اقدام بە کودتا در ١۵ جولای و درخواست استرداد فتح‌اللە گولن تیرەتر شدە بود، در مسألەی منبج این تیرگی بیشتر بە چشم آمد.
عملیات آزادسازی منبج، راه را بر تفاوت بیشتر دیدگاهها میان آمریکا و ترکیە گشودە است.
دلیل اصلی نیز این است کە ترکیە نیروی زمینی هدایت کنندەی عملیات، یعنی حزب اتحاد دموکراتیک و شاخەی نظامی آن یعنی یگانهای مدافع خلق را جدای از PKK نمی‌بیند.
YPG کە ترکیە آن را متفاوت از PKK نمی‌داند، شاخەی نظامی PYD است.
آنکارا بە ویژە پس از پایان یافتن روند چارەیابی در ترکیە، بە طور مداوم نگرانی خود از گامهایی کە YPG در سوریە بر‌می‌دارد و همچنین از حمایتهای مستقیم آمریکا و روسیە از این نیرو را بیان کردە است.
تنها موضوعی کە ترکیە و آمریکا در مورد عملیات منبج در آن باهم توافق داشتند، دور ساختن داعش از منطقە بود.
مقامات آمریکایی نیز می‌گفتند حساسیتهای ترکیە در رابطە با ایجاد کریدور کردی در شمال سوریە را می‌دانند.
مولود چاوش اوغلو در سخنان اخیر خود تأکید کردە است کە آمریکا قول دادە نیروهای PYD در داخل نیروهای دموکراتیک سوریە بە شرق رودخانەی فرات بازگرداندە می‌شوند. او همچنین گفت: “اکنون زمان آن رسیدە است کە آمریکا بە این وعدەی خود وفا کند.”
اگر YPG نباشد، انجام اقدامات نظامی، غیر ممکن است
اما از این پس چە خواهد شد؟ چە کسی منبج را ادارە خواهد کرد؟ نیروهای دموکراتیک سوریە کجا خواهند رفت؟
بە نظر آیدین سلجان، دیپلمات پیشین ترکیە در اربیل، محتمل‌ترین نتیجە این است کە عفرین و منبج از طریق الباب بە همدیگر وصل شوند.
آیدین سلجان می‌گوید: “برخیها می‌گویند هدف بعدی، جرابلس خواهد بود، اما من اینگونە فکر نمی‌کنم. هر دو طرف از پایین بە هم متصل شدە و داعش را حسابی در منگنە قرار خواهند داد.
سلجان تأکید می‌کند کە بدون YPG هرگونە اقدام نظامی تقریبا غیرممکن است، آنان تلاش دارند کە مدیریت منبج متشکل از تمامی تشکلهای موجود باشد:
“در اینجا از بە کار بردن نام روژاوا نیز خودداری می‌کنند، در اینجا چچنها، ترکمنها و اعراب نیز وجود دارند. از طریق دموکراسی مستقیم تلاش خواهند نمود منطقەای خودمختار با مدنظر قراردادن ویژگیهای این منطقە ایجاد کنند.”
“هر چند تلاشهایی صورت می‌گیرد کە عکس این موضوع نشان دادە شود، اما اعراب آنجا هیچ شکایت و نارضایتی‌ای ندارند. در منطقە فرماندهان ترکمن و عرب نیز حضور دارند.”
راههای هوایی تحت کنترل آمریکا است
متین گورجان نیز کە وقایع منطقە را از نزدیک تعقیب می‌کند، بر این باور است کە می‌توان از منبج بە عنوان “نقطەی تمرکز استراتژیک” برای طرح‌ریزی عملیات حملە بە رقە استفادە کرد.
متین گورجان می‌گوید: منبج را نیروهای متفاوت، ادارە خواهند کرد:
“میدان هوایی منبج تحت کنترل آمریکا است؛ چنین وانمود خواهند کرد کە سطح استراتژیک عملیاتهای زمینی آنجا را کردها، عربها و آمریکاییها با هم ادارە می‌کنند، اما آنکە در این منطقە مستقیما با مردم رو در رو بودە و مخاطب قرار خواهد گرفت، YPG خواهد بود.”
در منبج، کردها، اعراب و گاها ترکمنها و چچنها ساکن هستند.
نیروهای دموکراتیک سوریە، همان YPG است
متین گورجان بر این باور است کە کنترل منبج توسط نیروهای دموکراتیک سوریە کە “همان YPG است”، مسألەای است کە می‌تواند در سیاستهای ترکیە، ایجاد یک گسل نماید. او مسألە را اینگونە خلاصە می‌کند:
“آیا از اینکە منبج از دست داعش در آمدە و بە دست YPG افتاد، خوشحال هستید یا نگران؟”
از نظر گورجان این مسألەای است کە ترکیە باید در کوتاه مدت بە پاسخی فوری برای آن برسد. او همچنین معتقد است کە پاسخ این مسألە باید تکلیف و مشق شب مقامات آنکارا باشد…
احتمال دارد کە روابط آمریکا – ترکیە بە تمامی تیرە شود
پرفسور دکتر چنگیز تومار از انستیتوی مطالعات خاورمیانەی دانشگاه مرمرە نیز کە در مورد انتظارات و ریسکهای آنکارا سخن می‌گوید، تصویری ارائە می‌دهد کە هر اقدام وابستە بە اقدام دیگر است. و مهمتر از همە، بر این باور است کە احتمالا روابط آمریکا و ترکیە بە تمامی تیرە و حتی قطع خواهد شد:
“اگر آمریکا بە وعدەی خود وفا نکردە و بگذارد نیروهای PYD در غرب فرات مستقر شدە و بمانند، روابط ترکیە – آمریکا بە تمامی تیرە خواهد شد. اما PYD در حال حاضر مهمترین متفق آمریکا در سوریە نیز هست. آمریکا نقشی اساسی در اینکە این منطقە را چە کسی ادارە کند دارد و ماندن یا عقب نشینی PYD از این منطقە بستە بە آمریکا است.”
تومار با یادآوری اینکە ماندن PYD در منطقە، بر خلاف تزهای آنکارا است، می‌گوید مشکلات داخلی فعلی ترکیە، این کشور را تضعیف نمود، و احتمال دارد عامل روسیە، تأثیری جدی بر تغییر روند سیاستهای ترکیە در سوریە داشتە باشد.
ترکیە باید در مقابل جهادگران، تدابیر لازم را اتخاذ نماید
طرح‌ریزی عملیات علیە داعش در کنار مرزهای ترکیە، تأثیر دیگری نیز دارد.
آیدین سلجان توجە ما را بە “ریسکهای امنیتی کە پاکسازی جهادگران برای ترکیە با خود بە همراه می‌آورد”، جلب می‌کند.
سلجان معتقد است کە اقدامات جدید پس از وقایع اخیر منبج، داعش را در منطقەای کوچک نزدیک مرز ترکیە محبوس کردە و باید تدابیر لازم برای مقابلە با این خطر جدی احتمالی، اتخاذ شود.
سلجان می‌گوید: “ترکیە باید قبل از هر چیز، تدابیر لازم در مقابل تهدیدات امنیتی و از جملە در مقابل حملات جهادگران سوریە، اتخاذ نماید.” بە اعتقاد سلجان؛ “پایان راه در این منطقە مشخص شدە است”:
او همچنین اضافە می‌کند: “اگر این جهادگران در این منطقە بە تنگ بیایند، بە همراه خانوادەهایشان بە سوی ترکیە سرازیر خواهند شد. آیا ما در مقابل اینها هیچ نقشە و برنامەای داریم؟ باید چە تدابیری اتخاذ نماییم؟”