اقلیم کردستان بعد از استقلال چه سرنوشتی خواهد داشت ؟

یک تحلیلگر مسائل خاورمیانه معتقد است، استقلال اقلیم کردستان عراق نمی تواند سبب ثبات منطقه و رفع تمامی مشکلات کردهای عراق شود و اقلیم کردستان پس از استقلال نیز با مسائل و مشکلات قدیمی خود همچنان درگیر خواهد بود.

به گزارش مدار شرقی، «مایکل روبین» تحلیلگر مسائل خاورمیانه در یادداشتی که سایت امریکن اینترپرایز آن را منتشر کرد نوشت: روز ۲۸ ژوئن مطلبی از «مسعود بارزانی» رئیس اقلیم کردستان عراق با عنوان «زمان آن فرارسیده است که کردستان عراق در مورد استقلال خود تصمیم بگیرد» در روزنامه ی واشنگتن پست منتشر شد.

«مسعود بارزانی» در این یادداشت می نویسد که «عملی کردن حق تعیین سرنوشت خود توسط کردستان عراق تهدیدی برای هیچ کس نیست و موجب ثبات بیشتر در منطقه ای بی ثبات می شود» و نتیجه می گیرد که پس از یک قرن تلاش، زمان آن فرارسیده است که دریابیم جزء عراق کردن کردها به زور نه برای ما و نه برای عراقی ها جواب نداده است.

آیا کردها حق دارند مستقل شوند؟ آری. اما اینکه «بارزانی» می گوید استقلال کردستان موجب ثبات منطقه می شود، درست است؟ قطعا اینطور نیست اگر چه دلیل این امر بیشتر به «بارزانی» برمی گردد و نه کردهایی که او ادعای نمایندگی شان را دارد.

بسیاری از مقامات کرد برای توجیه اینکه استقلال کردستان آسان و سودمند خواهد بود، به جدایی دوستانه  چک ها و اسلواک ها اشاره می کنند که به انحلال کشور چکسلواکی انجامید.

اما نمونه های زیادی هست که در آنها استقلال از دل جنگ های چریکی و نظامی برخاسته است که شاید برای قیاس با استقلال کردستان مناسب تر باشند: از آن میان می توان به سودان و سودان جنوبی، اتیوپی و اریتریا، صربستان و کوزوو و اندونزی و تیمور شرقی اشاره کرد.

در هیچ یک از این موارد قلمرو تجزیه طلبی که به استقلال رسیده است، طبق معیارهای بی طرفانه موفق نبوده است.

من در مقاله  «خیزش کردستان» خطوط کلی تمام مسائل و پیچیدگی هایی را که رهبران کرد به آنها توجه نکرده اند و می توانند در موفقیت یا عدم موفقیت کشور کردستان نقش تعیین کننده داشته باشند، ترسیم کرده ام بی آنکه این کار را در موافقت یا مخالفت با استقلال کردستان انجام دهم .

چند مورد از این مسائل و پیچیدگی ها را اینجا می آورم:

• موافقت نامه های تقسیم آب: «بارزانی» می گوید که کشور عراق و کردستان می توانند به توافق برسند اما موافقت نامه های تقسیم آب – که قدمت برخی از آنها بیش از ۷۰ سال است – شامل ترکیه و سوریه هم می شود.
• در گذشته اختلاف بر سر جریان رودهای دجله و فرات موجب برخی کشمکش ها شده و کشورها را به آستانه ی جنگ کشانده است. بازنویسی این موافقت نامه ها گفتنش آسان است.
• مرزها: «بارزانی» می گوید که استقلال محدود به کردستان عراق است اما پیشنهاد همه پرسی در سراسر مناطقی را می دهد که هنوز بر سر آنها با بغداد اختلاف است.
• در مورد جمهوری چک و اسلواکی مردم و دولت ها بلافاصله در مورد مرزها موافقت کردند. اقدامات یکجانبه «بارزانی» نوید اختلافی طولانی را می دهد که می تواند عراق و کردستان را به کشورهای متخاصم و نه دوست تبدیل کند.
• تابعیت: آیا کردهایی که در بغداد و جاهای دیگر عراق زندگی می کنند، تابعیت کردستان را خواهند داشت؟ و آیا به اعرابی که در کردستان زندگی می کنند، اجازه داده می شود تابعیت عراق را داشته باشند؟ آیا اجازه تابعیت دوگانه داده می شود؟ اگر یک کشور این اجازه را بدهد و کشور دیگر نه، چه می شود؟
• آیا همه پرسی می تواند زمینه ساز پاک سازی قومی شود؟ آیا مقامات کردی که در دولت عراق خدمت می کنند، مجبور به استعفا خواهند شد و نفوذ و مصونیتی را که مشارکت در دولت بغداد برای آنها به ارمغان آورده، از دست خواهند داد؟
• اقتصاد: کردستان عراق باور دارد که منابع نفتی زیادی دارد اما بازار اوپک که فساد و پارتی بازی آن را از پا درآورده، موجب شده است که برخی شرکت های نفت جهانی همین حالا هم ضرر و زیان های شان را ببینند و فرار را بر قرار ترجیح دهند. کردستان عراق غالبا نمی تواند حقوق کارمندان خود را بدهد و احتمالا بیش از بیست میلیارد دلار بدهکار باشد.
• در همین حال دادگاه های حکمیت در لندن و جاهای دیگر به طور پیوسته بالغ بر میلیاردها دلار علیه حکومت اقلیم کردستان حکم داده اند. کردستان عراق همچنین ادعای ۱۷ درصد از درآمدهای نفتی عراق را داشته است.
• آیا ۱۷ درصد از بدهی های عراق را نیز به عهده می گیرد؟ هنگامی که دولت بارزانی برای انعقاد قرارداد الزام آور در بازار جهانی تلاش کرد، شرایط پیشنهادی بسیار پایین تر از آن چیزی بود که دولت عراق و حتی ساحل عاج تا خرخره در قرض فرورفته توانستند به دست آورند.
• این را هم اضافه کنید که هیچ یک از ۲۰ کشور برتر در تولید نفت و گاز مانند کردستان محاط در خشکی نیست. آیا کردستان قبل از اینکه اصلا فرصت ماندن روی آب را داشته باشد، غرق می شود؟ متاسفانه پاسخ، آری است.
• ارتش: به رغم تمام ستایش هایی که از پیشمرگه، ارتش کردستان می شود، آنها واقعا با شبه نظامیان شیعه ای که «بارزانی» مرتب مورد انتقاد قرار می دهد، تفاوت چندانی ندارند.
• آنها بیشتر از آنکه ارتش باشند، یک گروه شبه نظامی و نامتحد هستند و وفاداری شان بیشتر به اشخاص قدرتمند است تا یک وزارت خانه. وقتی که یک کشور نفت دارد و قوای نظامی آن بیشتر از آنکه با دولت همسو باشند، با اشخاص همسو هستند، نتیجه جنگ داخلی می شود، اگر باور نمی کنید از سودان جنوبی ها بپرسید.
• حتی اگر کردستان بتواند پیشمرگه و نیروهای اطلاعاتی را متحد کند، نیروی هوایی چه می شود؟ حتی اگر بغداد و اربیل تبدیل به بهترین دوستان یکدیگر شوند، موضع ایران و ترکیه در قبال کردستان چه می شود؟ ترکیه باور دارد که می تواند با «بارزانی» مانند شخصی تحت الحمایه خود رفتار کند و کردستان را به عنوان کشوری تحت الحمایه  خود تحت کنترل داشته باشد.
• ترکیه ممکن است از استقلال کردها خوشش نیاید اما با آن همکاری می کند و احتمالا به اشغال بخش هایی از آن ادامه دهد، همان کاری که همین حالا هم کرده اند اما ایران از سابقه ای که استقلال کردستان عراق ایجاد می کند، بیشتر می ترسد و ممکن است برای عدم موفقیت کردها دست به هر کاری بزند.
• تعحب نکنید اگر حکومت ایران از همین حالا برای بازنشسته کردن همیشگی بارزانی و پسرانش برنامه ریزی کند. صرف نظر از آن، کردستان می تواند صحنه  جنگ نیابتی جدید خاور میانه شود.

«بارزانی» ممکن است خود را همچون پدر یک ملت ببیند اما میراث او ممکن است آن چیزی نباشد که او انتظار دارد. او مدت ها پیش یک انتخاب داشت: از او مانند «نلسون ماندلا» یاد شود یا «یاسر عرفات»؟

«ماندلا» رهبر کنگره ملی آفریقا دشمنی های سیاسی ریشه دار را برای ساختن یک آفریقای جنوبی نو کنار گذاشت و بر خلاف «بارزانی» که با پایان دوره ریاستش حاضر به کنار کشیدن از قدرت نشد، قدرت را انتقال داد و الگویی برای انتقال قدرت ساخت که برای هر دمکراسی نوید بخش لازم است و در عرصه  جهانی به عنوان رهبری بزرگ شناخته شد.

اما «عرفات» بر خلاف «ماندلا» از قدرتش برای انتقام گیری های سیاسی پیش پاافتاده استفاده کرد؛ او نیز مانند «بارزانی» میلیاردها دلار اختلاس کرد و فلسطینی ها را عمیقا چند دسته و متفرق به حال خود رها و نهادها و دارایی های شان را نابود کرد.

کردها ممکن است با همه پرسی پیش برانند و در آن پیروز می شوند اما کردستان در صورتی و تا زمانی که رهبرانی نداشته باشد که کردستان را بر خانواده و سود شخصی مقدم بدانند، فرصتی تاریخی برای آزادی را از دست می دهد.

منبع: کردپرس