خبرگزاری مدار شرقی- گروه بین الملل: پایگاه تحلیلی «دفنس وان» اخیرا مقاله ای با قلم «کریستین کوتز اولریچسن» عضو موسسه سیاست عمومی بیکر دانشگاه راس در ارتباط با تحولات سیاسی در عربستان سعودی منتشر کرده است.
نویسنده در این مقاله معتقد است که ولیعهد عربستان با انجام اصلاحات و تشکیل کمیته ضد فساد، خواهان تمرکز قدرت در دستان خود و حذف شاهزدگان سعودی از ساختار قدرت کشور است. ترجمه مقاله در ادامه آمده است.
مهمترین سوالی که در ارتباط با اقدامات اخیر«محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان سعودی، مطرح می شود این است که آیا وی با انجام اصلاحات اخیر و تشکیل کمیته مبارزه با فساد خواهان ایجاد دگرگونی در ساختار قدرت کشور بوده یا اینکه اصلاحات وی سطحی بوده و ساختار قدرت و اقتدار بدون تغییر حفظ خواهد شد؟
باید گفت اقدامات «محمد بن سلمان» حاکی از بازی جدید قدرت در عربستان سعودی جهت حذف دیگرشاهزادگان از ساختار قدرت کشور و تمرکز قدرت در دستان خود است. در واقع ۲۱ ژوئن قدرت در دستان «محمد بن سلمان» متمرکز شد زمانی که پادشاه عربستان «محمد بن نایف» را از ولیعهدی خلع نموده و فرزند خود را به عنوان ولیعهد جدید عربستان معرفی کرد.
ملک سلمان آخرین فرزند بنیانگذار عربستان سعودی قدرت را بعد از مرگ برادر خود، پادشاه عبدالله در ژانویه ۲۰۱۵ تصاحب کرد. وی از همان ابتدا با انجام تغییراتی در ساختار قدرت به همگان نشان داد که می خواهد قدرت در خانواده وی باقی بماند. ملک سلمان در اولین اقدام «مقرن بن عبدالعزیز» را به عنوان ولیعهد و «محمد بن نایف» را به عنوان جانشین ولیعهد انتخاب کرد. کمی بعد در ۲۱ آوریل همان سال «مقرن بن عبدالعزیز» را برکنار نموده، «محمد بن نایف » را به عنوان ولیعهد جدید و «محمد بن سلمان» را به عنوان جانشین ولیعهد منصوب کرد. در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۷ در اقدامی بسیار عجیب «محمد بن نایف» نیز برکنار شده و «محمد بن سلمان» فرزند ملک سلمان به عنوان ولیعهد عربستان انتخاب شد تا بعد از پدر بتواند پادشاه عربستان شود. وی با حمایت پدر خود بر سیاست نفتی، اقتصادی، دفاعی و نظامی صیانت کامل داشته و با ایجاد کمیته های اقتصادی و توسعه خواهان افزایش قدرت عربستان در منطقه خاورمیانه است. وی با استفاده از سیاست تعادل و کنترل توانست بسیاری از شاهزادگان را از ساختار قدرت حذف نموده و قدرت خود را تحکیم بخشد.
ولیعهد سعودی با ریاست بر کمیته ضد فساد این کشور و در راستای تمرکز قدرت در دستان خود، هفته گذشته فرصت مناسبی یافت تا مخالفان و احتمالا رقبای خود را یکی پس از دیگری بدون هیچ مشکلی کنار بزند. با توجه به اینکه وی ریاست کمیته مبارزه با فساد در عربستان را بر عهده دارد، از این قدرت برخوردار است تا محدودیتهای سفر و یا توقیف اموال را بر دیگر شاهزادگان سعودی اعمال کند.
اقدام علیه شخصیت های برجسته عربستان حاکی از این پیام است که محمد بن سلمان قصد دارد قوانین بازی جدید قدرت در عربستان را تنظیم نموده و قوانین حکومتداری برای دهه های پیش رو را خود تنظیم کند.
وی می خواهد عربستان سعودی را که پدربزرگش ایجاد کرد، دوباره بسازد. او به مانند پدربزرگ خود از نیروهای جوان در پست های کلیدی کشور استفاده نموده و به همین علت از حمایت جوانان سعودی برخوردار است.
جاه طلبی های محمد بن سلمان در چشم انداز ۲۰۳۰ ، چشم اندازی که خواهان کاهش وابستگی ریاض به نفت می باشد، در میان جوانان سعودی و کسانی که امیدوارند بتوانند با توجه به شایستگی و مدارک تحصیلی خود شغلی مناسب در عربستان پیدا کنند، بسیار محبوب است.
اما باید گفت که بازسازی عربستان بسیار سخت تر از آن چیزی است که روی کاغذ آمده است. زیرا بخش قابل توجهی از منابع مالی و سیاسی به کسانی واگذار شده است که دارای نفوذ بسیار بالایی در ساختار قدرت عربستان هستند. از این رو کمپین ضد فساد ولیعهد از محبوبیت مردم برخوردار بوده و می تواند منجر به بهبود چشم انداز شغلی صرف نظر از وابستگی خانوادگی شود.
البته مخالفت با فساد برای پادشاه و ولیعهد بسیار سخت است اما اقداماتی که در کوتاه مدت تشدید می شوند قطعا درمیان مدت نتایج قابل ملاحظه های خواهند داشت. مبارزه با فساد در داخل جامعه عربستان بسیار محبوب بوده اما قطعا برای سرمایه گذاران خارجی در خاک عربستان محبوب نیست زیرا آنها جهت سرمایه گذاری و ایجاد شرایط کسب و کار، ریسک سیاسی و اقتصادی را در قلمرو پادشاهی می سنجند.
همانطور که گفته شد تمرکز محمد بن سلمان بر فساد در بالاترین سطوح خواهان ارسال این پیام واضح است که علاوه بر تنظیم قوانین، وی در آینده ای قابل پیش بینی بر عربستان حکومت خواهد کرد.
در همان حال که محمد بن سلمان در حال ارزیابی شرایط داخلی و خارجی بوده و خواهان تمرکز قدرت در دستان خود است، جهان در آینده ای نزدیک شاهد این مهم خواهد بود که آیا اصلاحات وی واقعا باعث ایجاد دگرگونی در عربستان شده یا این اصلاحات سطحی بوده و تغییری در ساختار قدرت و اقتدار عربستان ایجاد نخواهد شد؟
با توجه به این مهم که محمد بن سلمان فردی فاقد تجربه، بی رحم و جاه طلب است می توان گفت که انجام اصلاحات وی در عربستان نتیجه چندانی در بر نخواهد داشت و تغییری در ساختار قدرت عربستان به جز تمرکز قدرت در دستان ولیعهد و پادشاه ایجاد نخواهد شد – درست مانند شکست سیاست های وی در ارتباط با قطر و یمن.